Na polskich torach szykują się jedne z największych zmian od lat. Połączenia, które dziś niemal automatycznie kojarzą się z PKP Intercity, w przyszłości mogą trafić także do prywatnych przewoźników. Wszystko przez nowe zasady, które Polska musi wdrożyć zgodnie z unijnymi przepisami.
Po 2030 roku dotowane połączenia trafią do przetargów
Kluczową datą dla rynku kolejowego jest koniec 2030 roku. Właśnie wtedy wygaśnie obowiązująca obecnie umowa pomiędzy Ministerstwem Infrastruktury a spółką PKP Intercity dotycząca realizacji dalekobieżnych przewozów pasażerskich.
Po zakończeniu kontraktu państwo nie będzie mogło już automatycznie powierzać obsługi tych połączeń jednemu przewoźnikowi. Zamiast tego konieczne będzie organizowanie otwartych przetargów, w których udział będą mogły brać również prywatne firmy.
To oznacza, że o obsługę wielu tras międzywojewódzkich i międzynarodowych rozpocznie się realna konkurencja.
UE wymusza otwarcie rynku kolejowego
Zmiany są efektem wdrażania przez Polskę IV Pakietu Kolejowego Unii Europejskiej.
Nowe regulacje zobowiązują państwa członkowskie do otwarcia rynku nie tylko dla przewozów komercyjnych, ale także dla usług realizowanych w ramach tzw. służby publicznej, które są finansowane z budżetu państwa.
W praktyce chodzi przede wszystkim o połączenia dalekobieżne obsługiwane obecnie przez pociągi kategorii IC oraz TLK.
Ruszyły przygotowania do wielkich przetargów
Choć do wygaśnięcia obecnej umowy pozostało jeszcze kilka lat, przygotowania już się rozpoczęły.
Na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury Centrum Unijnych Projektów Transportowych rozpoczęło konsultacje z przewoźnikami. Ich celem jest opracowanie zasad i warunków przyszłych postępowań.
Według dostępnych informacji właściwy przetarg ma zostać ogłoszony w III kwartale 2027 roku.
To właśnie wtedy firmy zainteresowane wejściem na rynek będą mogły poznać szczegóły dotyczące warunków rywalizacji o wielomiliardowe kontrakty.
Kontrakt wart dziesiątki miliardów złotych
Obowiązująca obecnie umowa między państwem a PKP Intercity obejmuje ogromne środki publiczne.
Początkowo jej wartość wynosiła 21 mld zł, jednak w 2023 roku została zwiększona do 29 mld zł.
Resort infrastruktury wskazuje dodatkowo na potrzebę dalszego zwiększania dopłat. Ma to związek z realizowanym przez przewoźnika programem modernizacji oraz wymiany taboru kolejowego.
Skala finansowania pokazuje, że przyszłe przetargi będą jednymi z najważniejszych postępowań na rynku transportowym w Polsce.
PKP Intercity nadal pozostanie liderem?
Eksperci nie przewidują całkowitego wyparcia państwowego przewoźnika z rynku.
Według obecnych ocen PKP Intercity po 2030 roku nadal będzie obsługiwać większość dalekobieżnych połączeń w kraju. Jednocześnie pojawi się miejsce dla nowych operatorów, którzy mogą przejąć część tras.
Oznacza to większą konkurencję i nowy układ sił na polskiej kolei.
Co zmieni się dla pasażerów?
Na razie nie wiadomo, które dokładnie połączenia mogłyby zostać przejęte przez prywatnych przewoźników. Pewne jest jednak, że po 2030 roku rynek kolejowy będzie działał na innych zasadach niż obecnie.
Najważniejszą zmianą będzie możliwość ubiegania się przez prywatne firmy nie tylko o połączenia komercyjne, ale także o te finansowane z publicznych pieniędzy.
To może doprowadzić do pojawienia się nowych graczy na trasach, które dziś obsługuje głównie jeden przewoźnik.
Najważniejsze daty dla rynku kolejowego
-
III kwartał 2027 r. – planowane ogłoszenie głównego postępowania przetargowego.
-
Koniec 2030 r. – wygaśnięcie obecnej umowy między Ministerstwem Infrastruktury a PKP Intercity.
-
Po 2030 r. – rozpoczęcie obsługi części dotowanych połączeń przez przewoźników wyłonionych w przetargach.
Rynek kolejowy w Polsce wchodzi więc w okres przygotowań do dużych zmian, które mogą zakończyć wieloletnią dominację jednego operatora na części tras dalekobieżnych.
