Miliony osób zatrudnionych w Polsce mogą wkrótce zyskać silniejszą ochronę przed niepożądanymi zachowaniami w miejscu pracy. Sejm przyjął właśnie przepisy, które zmieniają zasady walki z mobbingiem, podnoszą wysokość możliwych rekompensat i nakładają nowe obowiązki na pracodawców.
Sejm przyjął ustawę antymobbingową
W piątek posłowie uchwalili nowelizację Kodeksu pracy oraz Kodeksu postępowania cywilnego, określaną jako ustawa antymobbingowa. Za przyjęciem nowych regulacji opowiedziało się 236 posłów. Przeciw zagłosowały 24 osoby, natomiast 178 parlamentarzystów wstrzymało się od głosu.
Podczas prac legislacyjnych zdecydowano również o wydłużeniu terminu wejścia w życie nowych przepisów o trzy miesiące. Oznacza to, że zarówno pracodawcy, jak i pracownicy otrzymają dodatkowy czas na przygotowanie się do zmian.
Nowa definicja mobbingu ma ułatwić dochodzenie swoich praw
Jednym z najważniejszych elementów nowelizacji jest zmiana definicji mobbingu. Dotychczasowe przepisy były wielokrotnie krytykowane za skomplikowaną konstrukcję i trudności w praktycznym stosowaniu.
Po zmianach mobbingiem będą zachowania mające charakter powtarzający się, nawracający lub stały. Mogą one pochodzić od przełożonego, współpracownika, podwładnego, pojedynczej osoby lub grupy osób.
Nowe przepisy obejmą zarówno działania fizyczne, jak i zachowania werbalne oraz pozawerbalne.
Koniec z koniecznością udowadniania intencji sprawcy
Istotną zmianą jest odejście od wymogu wykazywania, że sprawca działał z określonym zamiarem.
Przy ocenie, czy doszło do mobbingu, nie będzie również konieczne udowodnienie wystąpienia konkretnych skutków zdrowotnych u pracownika. Według autorów zmian właśnie te elementy często utrudniały skuteczne dochodzenie roszczeń.
Za mobbing będzie można uznać także sytuacje polegające na nakazywaniu takich działań lub zachęcaniu innych osób do ich stosowania.
Uzasadniona krytyka nadal będzie dozwolona
Nowelizacja wyraźnie wskazuje, że nie każde nieprzyjemne doświadczenie zawodowe będzie mogło zostać zakwalifikowane jako mobbing.
Zgodnie z nowymi przepisami uzasadniona krytyka, ocena jakości wykonywanej pracy czy zwracanie uwagi na błędy pracownika nie będą automatycznie uznawane za działania niedopuszczalne.
Ma to pomóc odróżnić rzeczywiste przypadki nękania od standardowych relacji zawodowych funkcjonujących w miejscu pracy.
Wyższe zadośćuczynienie dla ofiar mobbingu
Nowe przepisy przewidują również znaczące zmiany finansowe.
Pracownik, który padł ofiarą mobbingu, będzie mógł ubiegać się o zadośćuczynienie w wysokości nie niższej niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Podwyższenie minimalnego progu rekompensaty ma zwiększyć ochronę osób poszkodowanych oraz sprawić, że sankcje będą bardziej odczuwalne.
Nowe obowiązki dla pracodawców
Zmiany nie ograniczają się wyłącznie do praw pracowników. Ustawodawca nałożył również dodatkowe obowiązki na pracodawców.
Firmy będą zobowiązane do określenia zasad przeciwdziałania mobbingowi, procedur zgłaszania nieprawidłowości oraz sposobów reagowania na takie sytuacje. Przepisy przewidują także konieczność prowadzenia działań profilaktycznych i zapewnienia wsparcia osobom, które doświadczyły przemocy w miejscu pracy.
Celem tych rozwiązań jest nie tylko reagowanie na zgłoszenia, ale przede wszystkim zapobieganie występowaniu podobnych problemów.
Odpowiedzialność może ponieść bezpośrednio sprawca
Nowelizacja przewiduje również sytuacje, w których odpowiedzialność nie będzie spoczywała wyłącznie na pracodawcy.
Jeżeli firma wykaże, że skutecznie realizowała obowiązki związane z przeciwdziałaniem mobbingowi, a sprawcą nie był przełożony, pracownik będzie mógł dochodzić swoich roszczeń bezpośrednio od osoby odpowiedzialnej za niewłaściwe zachowanie.
Takie rozwiązanie ma zwiększyć indywidualną odpowiedzialność sprawców.
Zmiany obejmą także dyskryminację i molestowanie
Przyjęta przez Sejm nowelizacja doprecyzowuje również przepisy dotyczące dyskryminacji oraz molestowania.
Za przejaw dyskryminacji będą uznawane sytuacje, w których pracownik jest lub mógłby być traktowany mniej korzystnie od innych osób znajdujących się w podobnej sytuacji.
Przepisy obejmą także zachowania prowadzące do tworzenia atmosfery zastraszenia, poniżenia, upokorzenia lub wrogości. Dotyczy to zarówno działań fizycznych, jak i werbalnych oraz pozawerbalnych.
Ochrona dla osób wspierających poszkodowanych
Nowe regulacje przewidują dodatkowe zabezpieczenia dla osób, które pomagają ofiarom naruszeń.
Ochroną zostaną objęci nie tylko pracownicy dochodzący swoich praw, ale również osoby wspierające ich w zgłaszaniu nieprawidłowości lub uczestniczące w postępowaniach wyjaśniających.
Rozwiązanie to ma ograniczyć obawy przed ewentualnymi konsekwencjami związanymi z ujawnianiem problemów w miejscu pracy.
Co dalej z nowymi przepisami?
Po uchwaleniu przez Sejm ustawa zostanie skierowana do Senatu. Jeśli przejdzie kolejne etapy procesu legislacyjnego, nowe regulacje staną się jedną z największych zmian dotyczących przeciwdziałania mobbingowi od wielu lat.
Celem reformy jest uproszczenie przepisów, zwiększenie ochrony pracowników oraz stworzenie bardziej przejrzystych zasad odpowiedzialności w miejscu pracy.
