Ministerstwo Zdrowia pracuje nad obszerną nowelizacją, która może zmienić wiele elementów funkcjonowania systemu ochrony zdrowia. Projekt obejmuje zarówno pacjentów, jak i przedsiębiorców, osoby bezdomne, absolwentów medycyny oraz placówki zajmujące się chorobami rzadkimi.
Projekt ma trafić do rządu w III kwartale 2026 roku
Założenia nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zostały już wpisane do wykazu prac legislacyjnych rządu.
Plan zakłada, że projekt zostanie przyjęty przez Radę Ministrów w trzecim kwartale 2026 roku. Dokument ma mieć szeroki zakres i obejmować kilkanaście różnych zagadnień związanych z finansowaniem, organizacją i dostępem do leczenia.
Nie chodzi więc o jedną zmianę, ale o pakiet rozwiązań dotyczących wielu grup pacjentów i uczestników systemu.
Leczenie za granicą na nowych zasadach
Jednym z najważniejszych elementów projektu są przepisy dotyczące leczenia transgranicznego.
Zmiany mają objąć zasady zwrotu kosztów terapii prowadzonej poza Polską oraz dostosować krajowe regulacje do przepisów unijnych. Dotyczy to osób korzystających z opieki zdrowotnej w innych państwach Unii Europejskiej.
Projekt przewiduje również uszczelnienie poboru składek zdrowotnych od osób otrzymujących emerytury i renty z państw UE, EFTA oraz Wielkiej Brytanii.
Celem zmian jest uporządkowanie zasad i ograniczenie rozbieżności dotyczących tego, kiedy i w jaki sposób składka zdrowotna powinna być pobierana.
Minister zdrowia zyska dostęp do danych ZUS
Kolejna zmiana dotyczy uprawnień ministra zdrowia.
Obecnie szeroki dostęp do określonych danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma przede wszystkim minister właściwy do spraw rodziny i zabezpieczenia społecznego. Po zmianach podobne kompetencje ma otrzymać również minister zdrowia.
Dzięki temu resort będzie mógł analizować dane dotyczące:
-
nieopłaconych składek zdrowotnych,
-
nadpłat składek,
-
skali rozbieżności w rozliczeniach,
-
wpływów do systemu ubezpieczenia zdrowotnego.
Ma to ułatwić ocenę sytuacji finansowej systemu i pozwolić szybciej reagować na problemy.
Nadpłata składki zdrowotnej: ważny próg 160 zł
Projekt przewiduje także nowe zasady rozliczania nadpłat składki zdrowotnej przez przedsiębiorców.
Jeżeli nadpłata nie przekroczy 160 zł, pieniądze mają pozostać na koncie płatnika i zostać zaliczone na poczet przyszłych zobowiązań.
Kwoty wyższe niż 160 zł ZUS miałby zwracać automatycznie, bez konieczności składania dodatkowego wniosku.
Zmiana ma ograniczyć formalności i zmniejszyć koszty obsługi niewielkich zwrotów. Dla przedsiębiorców oznacza to bardziej automatyczny sposób rozliczania nadpłat i mniej dokumentów do składania.
Powstaną Ośrodki Eksperckie Chorób Rzadkich
Dużą część projektu poświęcono pacjentom z chorobami rzadkimi.
Nowe przepisy mają uregulować funkcjonowanie Ośrodków Eksperckich Chorób Rzadkich. Status takiej placówki będzie przyznawany przez ministra zdrowia na okres pięciu lat.
Ośrodki będą musiały spełniać określone wymagania dotyczące między innymi:
-
diagnostyki,
-
leczenia,
-
doświadczenia personelu,
-
organizacji opieki,
-
koordynacji świadczeń.
Celem jest zapewnienie pacjentom dostępu do wyspecjalizowanej pomocy w placówkach mających odpowiednie doświadczenie i zaplecze.
Dziś osoby z chorobami rzadkimi często muszą korzystać z pomocy wielu specjalistów w różnych miejscach. Nowe rozwiązanie ma poprawić koordynację leczenia.
Osoby bezdomne mają łatwiej uzyskać prawo do leczenia
Projekt reguluje również sytuację osób bezdomnych, które nie mają ubezpieczenia zdrowotnego.
Obecnie potwierdzenie prawa do świadczeń może być utrudnione, szczególnie gdy nie da się jednoznacznie ustalić miejsca zameldowania lub właściwej gminy.
Po zmianach decyzję dotyczącą prawa do leczenia ma wydawać gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Jeżeli takiego miejsca nie będzie można ustalić, sprawę będzie mogła rozpatrzyć gmina aktualnego pobytu osoby bezdomnej.
To rozwiązanie ma skrócić procedury i ułatwić dostęp do opieki zdrowotnej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej.
NFZ sfinansuje leczenie osób z ośrodka w Gostyninie
Nowelizacja ma również uporządkować finansowanie świadczeń zdrowotnych udzielanych osobom przebywającym w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie.
W ośrodku przebywają osoby izolowane po odbyciu kar, które są poddawane terapii.
Projekt zakłada, że ich leczenie w ogólnodostępnych placówkach medycznych będzie finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, niezależnie od tego, czy mają formalny status osoby ubezpieczonej.
Ma to usunąć wątpliwości dotyczące źródła finansowania ich świadczeń.
Nowa grupa zostanie objęta obowiązkowym ubezpieczeniem
Obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne ma objąć również absolwentów kierunków lekarskich i lekarsko-dentystycznych prowadzonych w językach obcych.
Chodzi o okres półrocznego szkolenia praktycznego.
Według autorów projektu obecne przepisy pozostawiają wątpliwości dotyczące ich statusu w systemie. Nowelizacja ma jednoznacznie określić, że w tym okresie będą objęci ubezpieczeniem zdrowotnym.
NFZ ma łatwiej zatrudniać specjalistów
Projekt przewiduje również zmiany w zasadach zatrudniania pracowników Narodowego Funduszu Zdrowia.
Celem jest umożliwienie NFZ pozyskiwania osób o wysokich kwalifikacjach, zwłaszcza specjalistów z wykształceniem medycznym.
Przepisy mają złagodzić ograniczenia dotyczące dodatkowej pracy i prowadzenia działalności gospodarczej. Obecne zasady mogą utrudniać zatrudnianie ekspertów, którzy jednocześnie pracują w innych placówkach lub wykonują zawód medyczny.
Zmiana ma zwiększyć konkurencyjność NFZ jako pracodawcy i ułatwić pozyskiwanie osób z odpowiednim doświadczeniem.
Zmiany w Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji
Nowelizacja ma objąć także funkcjonowanie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.
Obecnie obowiązują sztywne terminy przekazywania rekomendacji ministrowi zdrowia. Po zmianach termin ma być ustalany indywidualnie w każdym zleceniu.
Resort argumentuje, że nie wszystkie analizy mają taki sam stopień skomplikowania, dlatego potrzebny czas powinien zależeć od charakteru konkretnej sprawy.
Laboratoria z obowiązkową kontrolą jakości
W projekcie znalazł się również obowiązek stałego udziału laboratoriów w programach zewnętrznej oceny jakości.
Takie programy pozwalają sprawdzać, czy wyniki badań laboratoryjnych są wiarygodne i porównywalne między różnymi placówkami.
Regularna kontrola ma zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów i ograniczyć ryzyko błędów diagnostycznych.
Duży pakiet zmian w ochronie zdrowia
Przygotowywana nowelizacja obejmuje wiele różnych obszarów. Łączy rozwiązania dotyczące finansowania leczenia, ubezpieczeń, składek przedsiębiorców, chorób rzadkich, pracy NFZ oraz dostępu do świadczeń dla osób bezdomnych.
Najważniejszym terminem jest III kwartał 2026 roku, kiedy projekt ma zostać przyjęty przez rząd.
Dopiero kolejne etapy prac pokażą, w jakim ostatecznie kształcie przepisy trafią do Sejmu i kiedy zaczną obowiązywać.
