Od 1 stycznia 2026 roku wchodzą w życie zmiany, które dla wielu Polaków oznaczają szansę na wydłużenie stażu pracy, a co za tym idzie – dodatkowe dni urlopu, wyższe dodatki stażowe, dłuższe okresy wypowiedzenia i korzystniejsze odprawy. Nowe przepisy dotyczą osób, które dotąd pracowały poza klasycznym etatem – na przykład w oparciu o umowy zlecenia lub prowadząc działalność gospodarczą. Kluczowy będzie jeden dokument, który trzeba zdobyć z ZUS.
Od kiedy obowiązują zmiany?
Reforma wejdzie w życie 1 stycznia 2026 roku, ale w dwóch etapach:
-
od 1 stycznia 2026 r. – dla osób zatrudnionych w jednostkach sektora finansów publicznych (np. urzędach),
-
od 1 maja 2026 r. – dla pracowników w sektorze prywatnym.
W obu przypadkach osoby zainteresowane będą miały 24 miesiące na dostarczenie odpowiednich dokumentów do pracodawcy, aby nowe okresy zostały uwzględnione w stażu pracy.
Czym jest "stażowe" i co się zmienia?
Dotąd staż pracy był liczony głównie na podstawie umów o pracę. Jednak nowe przepisy przewidują, że od 2026 roku do stażu będzie można zaliczyć także inne formy aktywności zawodowej, jeśli były zgłoszone do ubezpieczeń społecznych.
To oznacza, że osoby pracujące na:
-
umowie zleceniu,
-
umowie agencyjnej,
-
współpracy z osobami samozatrudnionymi,
-
prowadzące działalność gospodarczą, także w okresie „ulgi na start”,
-
członkostwie w spółdzielniach produkcyjnych lub kółkach rolniczych,
będą mogły doliczyć te okresy do swojego stażu pracy.
Kto skorzysta najbardziej?
Na nowych przepisach szczególnie zyskają:
-
osoby, które przez lata pracowały na umowach cywilnoprawnych (np. zlecenie),
-
osoby prowadzące przez dłuższy czas jednoosobową działalność gospodarczą,
-
osoby opiekujące się dzieckiem w czasie zawieszenia działalności,
-
osoby współpracujące z przedsiębiorcą jako współmałżonek czy członek rodziny,
-
osoby, które łączyły różne formy zatrudnienia poza klasycznym etatem.
Dla wielu z nich dotąd cały ten czas był niewidoczny w systemie – nie wpływał na długość urlopu czy wysokość dodatku stażowego.
Jak uzyskać dokument z ZUS?
Aby móc doliczyć inne okresy do stażu pracy, trzeba będzie uzyskać z ZUS odpowiedni dokument – zaświadczenie USP (oficjalna nazwa: „Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy”).
Co trzeba wiedzieć:
-
Wniosek USP będzie dostępny wyłącznie elektronicznie w systemie eZUS/PUE.
-
Nie będzie możliwości złożenia go w wersji papierowej.
-
Zaświadczenie zostanie udostępnione również w formie elektronicznej.
Jakie okresy można doliczyć do stażu?
Zaświadczenie USP będzie potwierdzać m.in.:
-
okresy opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe lub wypadkowe z tytułu działalności,
-
okresy pracy na umowach zleceniach, agencyjnych i innych podobnych,
-
okresy opieki nad dzieckiem podczas zawieszenia działalności,
-
czas współpracy z osobami prowadzącymi działalność,
-
okresy członkostwa w spółdzielniach rolniczych,
-
zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego w ramach ulgi na start.
Co, jeśli ZUS nie wystawi zaświadczenia?
Jeśli z jakiegoś powodu nie uda się uzyskać dokumentu z ZUS, możliwe będzie potwierdzenie okresów zatrudnienia samodzielnie, np. za pomocą:
-
umowy zlecenia,
-
dokumentów księgowych,
-
rachunków potwierdzających wypłaty,
-
wpisów do CEIDG,
-
dowodów opłacania składek,
-
zaświadczeń od zagranicznych pracodawców i instytucji ubezpieczeniowych.
Do tych dokumentów należy dołączyć opisy (pismo przewodnie), w którym wskazane zostaną konkretne okresy i forma zatrudnienia.
Ile czasu mamy na złożenie dokumentów?
Czas na dostarczenie dokumentów do pracodawcy wynosi:
-
do końca 2027 r. dla pracowników sektora publicznego,
-
do końca kwietnia 2028 r. dla pracowników w sektorze prywatnym.
Po tym terminie nie będzie już możliwości zaliczenia tych okresów do stażu pracy – co oznacza potencjalną utratę urlopu, dodatków i innych przywilejów pracowniczych.
Co jeszcze warto wiedzieć?
-
Jeśli okres pracy przypada przed 1999 r., należy dodatkowo złożyć inny formularz – US-7.
-
Jeśli okres pracy obejmuje czas przed i po 1999 r., należy złożyć dwa odrębne wnioski: USP i US-7.
W 2026 roku w życie wejdą przepisy, które umożliwią wielu Polakom doliczenie do stażu pracy lat przepracowanych na umowach cywilnoprawnych oraz w ramach działalności gospodarczej. Kluczowe będzie uzyskanie odpowiedniego zaświadczenia z ZUS lub przedstawienie dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia. Osoby, które wcześniej nie miały naliczanego stażu, zyskają realną szansę na wyższe świadczenia i przywileje pracownicze.