Już za chwilę w sklepach zacznie obowiązywać duża zmiana dotycząca opakowań żywności. Chodzi o substancję, która przez lata była wykorzystywana m.in. w plastiku i puszkach. Nowe przepisy mają ograniczyć kontakt konsumentów z bisfenolem A.
Od 20 lipca 2026 r. zakaz BPA w nowych opakowaniach
Od 20 lipca 2026 r. w Polsce i całej Unii Europejskiej nie będzie można wprowadzać do sprzedaży nowych opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością, jeśli zawierają bisfenol A, czyli BPA.
Zakaz obejmie między innymi puszki, plastikowe opakowania, butelki, lunchboxy, kubki, talerze i sztućce jednorazowe. To oznacza duże zmiany dla producentów żywności, firm opakowaniowych i importerów.
Produkty nie znikną z dnia na dzień
Nowe przepisy nie oznaczają, że wszystkie produkty w takich opakowaniach natychmiast znikną z półek. Towary, które zostały wprowadzone do sprzedaży przed końcem okresu przejściowego, będą mogły pozostać w obrocie do wyczerpania zapasów.
Zmiana dotyczy przede wszystkim nowych opakowań, które po 20 lipca 2026 r. nie powinny już trafiać na rynek, jeśli zawierają BPA.
Dlaczego zakaz wchodzi właśnie teraz?
Unijne rozporządzenie zaczęło obowiązywać 20 stycznia 2025 r., ale branża otrzymała 18-miesięczny okres przejściowy. Ten czas miał pozwolić producentom na zmianę technologii, przygotowanie dokumentacji i przejście na rozwiązania bez BPA.
Okres przejściowy właśnie dobiega końca, dlatego 20 lipca 2026 r. staje się datą graniczną dla nowych opakowań.
Czym jest bisfenol A i gdzie był stosowany?
Bisfenol A to związek chemiczny wykorzystywany przy produkcji poliwęglanów oraz żywic epoksydowych. W praktyce oznacza to, że mógł pojawiać się w wielu produktach codziennego użytku.
BPA stosowano m.in. w butelkach wielokrotnego użytku, butelkach do karmienia niemowląt, pojemnikach do przechowywania żywności oraz w ochronnych powłokach wewnątrz puszek na żywność i napoje.
BPA może przenikać do żywności
Jednym z powodów wprowadzenia zakazu jest to, że bisfenole mogą migrować z materiałów opakowaniowych do żywności i napojów.
To właśnie kontakt z jedzeniem uznawany jest za jedno z głównych źródeł narażenia na BPA. Substancja może przedostawać się do organizmu również innymi drogami, ale w przypadku nowych przepisów najważniejsze są materiały mające kontakt z żywnością.
EFSA ostrzegała już w 2023 r.
W 2023 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności ocenił, że bisfenol A nawet w niewielkich ilościach może mieć znaczenie dla zdrowia, szczególnie dla funkcjonowania układu odpornościowego.
Badania wskazują także na możliwy związek BPA z zaburzeniami hormonalnymi, problemami rozrodczymi, zaburzeniami autoimmunologicznymi, otyłością, zwiększonym ryzykiem raka piersi oraz zaburzeniami zachowania u dzieci.
Nie wszystkie opakowania obejmie ten sam termin
Choć zakaz będzie szeroki, przewidziano kilka wyjątków. Nowe przepisy nie obejmą na razie powłok stosowanych wewnątrz dużych zbiorników magazynowych oraz membran polisulfonowych używanych m.in. do klarowania soków owocowych i usuwania alkoholu z piwa oraz wina.
Powodem jest brak odpowiednich zamienników oraz bardzo niewielkie uwalnianie BPA w tych zastosowaniach.
Konserwy z dłuższym okresem przejściowym do 2028 r.
Dłuższy okres dostosowawczy przewidziano również dla producentów opakowań na konserwy owocowe, warzywne i rybne.
W tej kategorii zakaz wprowadzania do obrotu opakowań zawierających BPA zacznie obowiązywać dopiero w 2028 r.. To daje branży więcej czasu na dostosowanie produkcji i znalezienie odpowiednich alternatyw.
Producenci muszą przejść na nowe rozwiązania
Najwięksi producenci opakowań są już w trakcie przechodzenia na powłoki niezawierające BPA. Problem może jednak dotyczyć mniejszych firm, importerów i producentów żywności, którzy muszą zadbać o dokumentację, zgodność opakowań i potwierdzenia w całym łańcuchu dostaw.
Dla konsumentów zmiana może być mniej widoczna na pierwszy rzut oka, ale w praktyce oznacza dużą przebudowę rynku opakowań spożywczych.
Co to oznacza dla klientów sklepów?
Klienci mogą zauważyć, że część produktów zmieni opakowania, a niektóre warianty mogą przejściowo znikać z półek. Nie musi to jednak oznaczać całkowitego braku danego produktu, lecz dostosowanie do nowych unijnych wymogów.
Najważniejsza zmiana dotyczy bezpieczeństwa materiałów mających kontakt z żywnością. Od 20 lipca 2026 r. nowe opakowania z BPA nie będą mogły trafiać na rynek, a producenci będą musieli korzystać z innych rozwiązań.
