W ostatnich latach w Polsce zauważalna jest zmiana w modelu rodzicielstwa — coraz częściej ojcowie decydują się na aktywny udział w opiece nad dziećmi podczas urlopu rodzicielskiego. Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wskazują na stały wzrost liczby mężczyzn korzystających z tego uprawnienia po jego wydłużeniu w 2023 roku. 👨👧👦
Wydłużony urlop rodzicielski i jego zasady
Od kwietnia 2023 roku urlop rodzicielski został wydłużony o 9 tygodni. Obowiązuje zasada, że mama i tata mają po 9 tygodni urlopu, których nie mogą przenieść na drugiego opiekuna. Niewykorzystana część urlopu przepada. Te zmiany prawne miały istotny wpływ na dostępność i wykorzystanie urlopu przez ojców.
Dane ZUS: wzrost udziału ojców na urlopie rodzicielskim
ZUS raportuje, że po wprowadzeniu zmian liczba ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego rośnie. W 2024 roku z urlopu skorzystało już prawie 42 tys. panów, w ubiegłym roku – niemal 57 tys., a od stycznia do maja bieżącego roku – około 28 tys. Te dane pokazują tendencję wzrostową w zainteresowaniu rodzicielskim zaangażowaniem mężczyzn.
Urlop ojcowski — dwutygodniowe rozwiązanie nadal popularne
Oprócz urlopu rodzicielskiego ojcowie mają do dyspozycji także dwutygodniowy urlop ojcowski, rozwiązanie funkcjonujące od kilkunastu lat i rozpowszechnione. ZUS podaje, że w 2024 roku zasiłek macierzyński za czas urlopu ojcowskiego pobrało ponad 162 tys. mężczyzn, w ubiegłym roku około 137 tys., a od stycznia do maja 2026 roku – przeszło 53 tys. Jednocześnie odsetek korzystających z tego urlopu zmniejsza się i nie jest to uzasadnione samym spadkiem liczby urodzeń, zapewnia komunikat.
Kampania „Równi w domu – równi w pracy” wspiera zmianę postaw
Fundacja Share The Care we współpracy z ZUS prowadzi kampanię informacyjną „Równi w domu – równi w pracy. To się wszystkim opłaca”. Celem kampanii jest budowanie świadomości, że równość rodzicielska i równość na rynku pracy są ze sobą powiązane, a korzyści przynoszą rodzinom, pracodawcom i gospodarce.
W komunikacie cytowane są doświadczenia ojców zaangażowanych w kampanię. Michał Wiśniewski wspomina: „– Partnerski podział urlopu daje ojcom tę przewagę, by być z dzieckiem od samego początku, gdy najpierw dziecko leży, potem podnosi głowę… mija dosłownie chwila i chodzi. To jest fajne, by w tym uczestniczyć, bo widzimy jak ten człowiek się zmienia, a na początku dzieje się to bardzo szybko.” Mateusz Piórko podkreśla natomiast znaczenie postawy pracodawcy i kultury organizacyjnej dla realnego korzystania z urlopów: „– Zdecydowanie zyskałem do tego jeszcze większy szacunek. Z perspektywy czasu widzę też, jak ważne jest systemowe wsparcie tych decyzji. ... życzę odwagi, żeby się jednak zdecydować, bo to doświadczenie, które zostanie z nami na zawsze.”
Poradnik ZUS dla przyszłych i obecnych rodziców
Dla rodziców ZUS przygotował specjalny poradnik, który ułatwia orientację w przepisach ubezpieczeniowych i świadczeniach. Publikacja opisuje zasady korzystania z: zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego z powodu niezdolności do pracy w trakcie ciąży, zasiłku opiekuńczego przysługującego na opiekę nad chorym dzieckiem. Poradnik odnosi się także do różnych form aktywności zawodowej, takich jak praca na etat, zlecenie czy prowadzenie własnej firmy oraz innych mniej typowych sytuacji.
ZUS-owskie materiały informacyjne i kampania Fundacji Share The Care mają na celu ułatwić podejmowanie decyzji rodzicom i promować równe zaangażowanie obu rodziców w opiekę nad dziećmi. ☑️
Źródło: komunikat prasowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i informacje o kampanii Fundacji Share The Care.
