Zmiany w prawie rodzinnym od lat budzą duże zainteresowanie zarówno rodziców, jak i ekspertów. Tym razem uwagę zwraca nowa propozycja Ministerstwa Sprawiedliwości, która może znacząco wpłynąć na sposób ustalania i przyznawania świadczeń na rzecz dzieci. Resort pracuje nad rozwiązaniem mającym uprościć procedury i skrócić czas oczekiwania na decyzję. Jakie zmiany są planowane i czego mogą spodziewać się rodzice? Sprawdzamy najważniejsze założenia projektu.
Nowe zasady alimentów na dzieci
Rodzice oczekujący na rozstrzygnięcia dotyczące świadczeń na rzecz dzieci mogą w przyszłości skorzystać z prostszej i szybszej procedury.
Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje rozwiązanie określane jako alimenty natychmiastowe, które ma usprawnić uzyskiwanie środków na utrzymanie dziecka oraz skrócić czas oczekiwania na decyzję.
Jednocześnie resort poinformował, że obecnie nie prowadzi prac nad wcześniej dyskutowanymi tablicami alimentacyjnymi.
Nadchodzą alimenty natychmiastowe
Nowa propozycja zakłada wprowadzenie do polskiego systemu prawnego uproszczonego mechanizmu ustalania świadczeń na rzecz dzieci.
Według informacji przekazanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości wysokość alimentów natychmiastowych miałaby być wyliczana według jasnych i jednolitych zasad. Pod uwagę byłyby brane przede wszystkim:
- liczba dzieci pochodzących od tych samych rodziców,
- aktualna wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Dzięki temu rodzice mogliby łatwiej przewidzieć wysokość świadczenia jeszcze przed wszczęciem postępowania.
Szybsze postępowanie zamiast wielomiesięcznego oczekiwania
Jednym z głównych założeń projektu jest przyspieszenie procedur.
Resort proponuje, aby świadczenia były przyznawane poprzez alimentacyjny nakaz zapłaty wydawany w specjalnym elektronicznym postępowaniu.
Zgodnie z przedstawionymi założeniami decyzja mogłaby zostać wydana nawet w ciągu 7 dni od złożenia pozwu.
To znacząca zmiana w porównaniu z tradycyjnymi postępowaniami, które nierzadko wymagają znacznie dłuższego czasu oczekiwania na rozstrzygnięcie.
Jak miałby działać alimentacyjny nakaz zapłaty?
Projekt przewiduje, że po wydaniu nakazu możliwe będzie szybkie zabezpieczenie należnych świadczeń.
W praktyce oznacza to, że dokument miałby posiadać skuteczność umożliwiającą dochodzenie należnych kwot bez konieczności przechodzenia przez dodatkowe procedury formalne związane z nadawaniem klauzuli wykonalności.
Ministerstwo podkreśla, że rozwiązanie ma być przede wszystkim:
- proste,
- przewidywalne,
- szybkie,
- łatwe do zastosowania przez rodziców.
Świadczenia powiązane z płacą minimalną
Ważnym elementem projektu jest automatyczna aktualizacja wysokości świadczeń.
Oznacza to, że wraz ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia za pracę, kwoty alimentów natychmiastowych miałyby być odpowiednio waloryzowane.
Takie rozwiązanie ma ograniczyć konieczność częstego składania wniosków o podwyższenie świadczeń w związku ze zmianami sytuacji ekonomicznej.
Co z tablicami alimentacyjnymi?
Jeszcze w 2025 roku dużą uwagę opinii publicznej przyciągnął projekt tzw. tablic alimentacyjnych.
Ich celem było stworzenie orientacyjnych wytycznych pomagających przy określaniu wysokości świadczeń na dzieci. Zaprezentowany model zakładał, że kwota wsparcia zależałaby między innymi od:
- wieku dziecka,
- dochodów rodzica zobowiązanego do świadczenia,
- ustalonej kwoty bazowej.
Projekt wywołał jednak liczne dyskusje i rozbieżne opinie ekspertów oraz organizacji społecznych.
Resort nie wraca obecnie do wcześniejszego projektu
Jak wynika z informacji przekazanych przez wiceministra sprawiedliwości Sławomira Pałkę, obecnie nie są prowadzone prace nad ponownym wdrożeniem tablic alimentacyjnych.
Ministerstwo koncentruje się natomiast na opracowaniu nowych rozwiązań, które mają uprościć i przyspieszyć uzyskiwanie świadczeń na rzecz dzieci.
Informacja ta została przekazana w odpowiedzi na pytania skierowane przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
Szersze zmiany w prawie rodzinnym
Projekt alimentów natychmiastowych ma być częścią szerszych reform przygotowywanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości.
Resort zapowiada również prace nad rozwiązaniami określanymi jako Pakiet Rodzicielski.
Wśród proponowanych kierunków zmian znajdują się między innymi:
- rozwój modelu pieczy współdzielonej,
- usprawnienie wykonywania orzeczeń rodzinnych,
- szybsze reagowanie na naruszanie ustalonych kontaktów z dzieckiem,
- uproszczenie procedur dotyczących spraw rodzinnych.
Celem zmian ma być zwiększenie przewidywalności postępowań oraz lepsze zabezpieczenie interesów dzieci.
Najważniejsze informacje w skrócie
Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad projektem alimentów natychmiastowych, które mają być przyznawane w uproszczonym elektronicznym postępowaniu.
Zakłada się, że alimentacyjny nakaz zapłaty będzie wydawany nawet w ciągu 7 dni od złożenia pozwu, a wysokość świadczenia zostanie powiązana z liczbą dzieci i wysokością minimalnego wynagrodzenia.
Jednocześnie resort potwierdził, że nie prowadzi obecnie prac nad tablicami alimentacyjnymi, które były szeroko komentowane w 2025 roku. Projekt znajduje się obecnie na etapie prac wewnętrznych i nie został jeszcze skierowany do dalszego procesu legislacyjnego.
źródło:
- Ministerstwo Sprawiedliwości,
- Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich,
- Polska Agencja Prasowa (PAP),
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy,
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego,
- ISAP – Internetowy System Aktów Prawnych,
- Dziennik Ustaw, Serwis Rzeczypospolitej Polskiej,
- Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS),
- Sejm RP – Proces legislacyjny i projekty ustaw.
