W polskim prawie może dojść do zmiany, która wywołuje wiele emocji. Do Sejmu trafił projekt zmian w Kodeksie wykroczeń, który przewiduje usunięcie części przepisów dotyczących kar za żebranie w miejscach publicznych. Zwolennicy reformy przekonują, że obecne regulacje są nieaktualne i nie rozwiązują problemów osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.
Do Sejmu trafił projekt zmian w Kodeksie wykroczeń
Projekt przewiduje wykreślenie przepisu, który obecnie pozwala karać osoby żebrzące w przestrzeni publicznej, jeśli posiadają środki do życia lub są uznawane za zdolne do pracy.
Obowiązujące regulacje przewidują w takich przypadkach karę ograniczenia wolności, grzywnę sięgającą nawet 1500 zł albo naganę.
Za inicjatywą stoi Parlamentarny Zespół ds. Zakończenia Bezdomności. Co istotne, w jego skład wchodzą przedstawiciele różnych ugrupowań politycznych, dlatego projekt ma ponadpartyjne poparcie i może mieć większe szanse na dalsze procedowanie.
Obecnie za żebranie grożą konkretne sankcje
Aktualne przepisy przewidują odpowiedzialność za żebranie przez osoby, które według prawa nie powinny znajdować się w sytuacji zmuszającej do proszenia o pieniądze.
W praktyce oznacza to możliwość ukarania osoby, która według oceny organów ma środki egzystencji lub może podjąć pracę zarobkową.
To właśnie ten zapis ma zostać usunięty z Kodeksu wykroczeń.
Dlaczego autorzy projektu chcą zmian?
Zwolennicy reformy wskazują, że obecny przepis jest przestarzały i nie odpowiada współczesnym realiom społecznym.
Podnoszony jest również argument dotyczący osób znajdujących się w kryzysie bezdomności. W części przypadków żebranie stanowi dla nich jedno ze źródeł utrzymania. Zdaniem autorów zmian nakładanie kar nie pomaga rozwiązać problemu bezdomności, a może utrudniać wyjście z trudnej sytuacji życiowej.
W debacie publicznej pojawiają się także wątpliwości dotyczące samej konstrukcji przepisu. Krytycy obecnych regulacji zwracają uwagę, że trudno jednoznacznie ocenić, kto rzeczywiście posiada wystarczające środki do życia lub jest zdolny do podjęcia pracy.
O zmianę przepisów apelowano od lat
Pomysł depenalizacji części form żebrania nie pojawił się po raz pierwszy. Kolejni rzecznicy praw obywatelskich od lat postulowali zmianę obowiązujących przepisów.
Wskazywano między innymi, że karanie za żebranie może być nieproporcjonalną ingerencją w prawa i wolności obywatelskie, szczególnie gdy dotyczy osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji życiowej.
Dyskusja na ten temat trwa od wielu lat, jednak dopiero teraz projekt formalnie trafił do Sejmu.
Nie będzie pełnej legalizacji żebractwa
Choć projekt wzbudza duże zainteresowanie, nie zakłada całkowitego zniesienia odpowiedzialności za wszystkie formy żebrania.
Z przekazanych informacji wynika, że w Kodeksie wykroczeń nadal mają pozostać przepisy dotyczące najbardziej problematycznych zachowań.
Nadal karalne ma być:
- żebranie natarczywe,
- żebranie o charakterze oszukańczym,
- wykorzystywanie dzieci do żebrania.
Oznacza to, że planowane zmiany dotyczą wyłącznie przepisu odnoszącego się do osób posiadających środki do życia lub uznawanych za zdolne do pracy.
Co dalej z projektem?
Projekt został już skierowany do dalszych prac parlamentarnych. W najbliższym czasie mogą rozpocząć się kolejne etapy procedury legislacyjnej, w tym dalsze konsultacje i debata nad proponowanymi rozwiązaniami.
Ze względu na fakt, że inicjatywa uzyskała zainteresowanie przedstawicieli różnych ugrupowań politycznych, temat może stać się jednym z głośniejszych zagadnień społecznych i prawnych najbliższych miesięcy.
Jeżeli proponowane przepisy zostaną ostatecznie przyjęte, z Kodeksu wykroczeń zniknie zapis przewidujący kary dla osób żebrzących mimo posiadania środków do życia lub zdolności do pracy. Jednocześnie bez zmian pozostaną przepisy zakazujące żebrania natarczywego, oszukańczego oraz wykorzystywania dzieci
