Nowe przepisy dotyczące Państwowej Inspekcji Pracy mają wzmocnić walkę z sytuacjami, w których umowy cywilnoprawne zastępują etat, mimo że charakter pracy spełnia warunki stosunku pracy. Kluczowe pytanie brzmi jednak nie tylko, co się zmieni, ale jak w praktyce będzie wyglądał proces zmiany umowy na umowę o pracę.
Kontrola PIP będzie pierwszym krokiem
Proces rozpocznie się od kontroli przeprowadzanej przez inspektora pracy. W trakcie takiego sprawdzenia analizowane będą zapisy umowy oraz sposób wykonywania obowiązków.
Jeżeli inspektor uzna, że w danym przypadku dominują cechy stosunku pracy – takie jak wykonywanie zadań pod kierownictwem pracodawcy czy w określonym miejscu i czasie – rozpocznie działania mające doprowadzić do zmiany formy zatrudnienia.
Najpierw próba ugody między stronami
Nowe przepisy zakładają, że pierwszym etapem będzie próba porozumienia między pracownikiem a pracodawcą. Inspektor pracy ma w takiej sytuacji pełnić rolę mediatora i zachęcać strony do zawarcia ugody.
Jeśli strony zgodzą się na zmianę umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę, sprawa zakończy się na tym etapie bez konieczności dalszych działań administracyjnych.
Gdy nie ma porozumienia – decyzja okręgowego inspektora
Jeżeli negocjacje nie przyniosą rezultatu, sprawa trafi do okręgowego inspektora pracy.
Na podstawie dokumentacji z kontroli będzie on mógł:
-
wydać decyzję o przekształceniu umowy w stosunek pracy,
-
albo skierować sprawę do sądu o ustalenie istnienia stosunku pracy.
Inspektorzy terenowi przygotują wówczas materiał dowodowy i opis sytuacji, który stanie się podstawą dalszego postępowania.
30 dni na odwołanie do sądu pracy
Pracodawca będzie mógł odwołać się od decyzji okręgowego inspektora pracy do sądu pracy. Termin na złożenie odwołania wynosi 30 dni.
Do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd zmiana umowy zasadniczo nie będzie obowiązywać. Sąd może jednak zdecydować o zabezpieczeniu i przyznać pracownikowi status pracownika na czas trwania postępowania.
Zmiana umowy najczęściej będzie dotyczyć przyszłości
W większości przypadków decyzje dotyczące przekształcenia umowy będą dotyczyć zmiany formy zatrudnienia od momentu wydania decyzji lub wyroku sądu.
Nie oznacza to jednak, że wcześniejszy okres nie może zostać objęty postępowaniem. W niektórych sytuacjach sąd może ustalić, że stosunek pracy istniał już wcześniej, co może mieć znaczenie np. przy ustalaniu uprawnień pracowniczych.
Nie każda umowa cywilnoprawna zostanie zmieniona
Eksperci podkreślają, że nie każda umowa cywilnoprawna zostanie zakwestionowana przez inspektorów pracy. W wielu przypadkach elementy charakterystyczne dla etatu i umowy cywilnoprawnej mogą występować jednocześnie.
Jeśli ich znaczenie jest podobne, inspektor może jedynie zalecić doprecyzowanie zapisów umowy, tak aby nie budziła wątpliwości co do swojego charakteru.
