Nowy wygląd, inne zabezpieczenia i być może regionalne grafiki – to tylko niektóre z propozycji, nad którymi pracuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Już wkrótce paszporty mogą wyglądać zupełnie inaczej niż dziś. Zmiany mają zarówno estetyczny, jak i praktyczny wymiar. A niektóre z nich mogą wywołać kontrowersje.
Zabezpieczenia paszportów do wymiany co 10 lat
Jednym z kluczowych celów planowanej reformy jest poprawa bezpieczeństwa dokumentów. Zgodnie z zaleceniami ekspertów, zabezpieczenia paszportowe powinny być aktualizowane co około 10 lat, aby utrudnić działania fałszerzy. Obecne rozwiązania – mimo że wciąż funkcjonalne – z każdym rokiem stają się coraz mniej skuteczne, bo przestępcy mają czas, by je dokładnie rozpracować.
Nowe paszporty mają otrzymać bardziej zaawansowane technologie zabezpieczające, które utrudnią podrabianie dokumentów i poprawią ochronę danych obywateli. W grę wchodzi zarówno modernizacja warstwy cyfrowej, jak i fizycznej: hologramy, specjalne tusze, druk zabezpieczony przed skanowaniem i nowe rodzaje papieru.
Zmniejszenie liczby stron – mniej pustych kart, niższe koszty
Drugą istotną zmianą ma być zmniejszenie objętości paszportu. Obecnie wiele stron dokumentu pozostaje niezapełnionych aż do wygaśnięcia jego ważności – dotyczy to zwłaszcza osób podróżujących wyłącznie po Unii Europejskiej, gdzie paszport jest potrzebny rzadko lub wcale.
Według urzędników, obecna liczba kart to niepotrzebny koszt – zarówno druk, jak i produkcja są droższe, a nieużywane strony nie mają żadnej wartości praktycznej. Redukcja liczby stron pozwoli zatem obniżyć koszty produkcji i zoptymalizować cały proces wydawania dokumentów.
Paszport z ilustracjami regionalnymi?
Jednym z najciekawszych pomysłów, które pojawiły się w trakcie konsultacji, jest wprowadzenie regionalnych wersji graficznych paszportów. Oznaczałoby to, że każde województwo mogłoby mieć własny, unikalny motyw ilustracyjny – na przykład zabytki, krajobrazy lub symbole lokalnej kultury.
Taki zabieg miałby nie tylko estetyczny walor, ale również wzmacniać tożsamość regionalną i promować różnorodność kulturową Polski. Ilustracje mogłyby znaleźć się na wewnętrznych stronach dokumentu i stanowić subtelne tło dla pieczątek i wiz.
To rozwiązanie budzi zainteresowanie i sympatię wielu osób, ale jednocześnie wymaga spójności projektowej i rozważenia kosztów dodatkowych projektów graficznych.
Dewiza „Bóg, Honor, Ojczyzna” pod znakiem zapytania
Obecny paszport zawiera – w obrębie hologramu ze zdjęciem – dewizę „Bóg, Honor, Ojczyzna”. Ten zapis budzi sprzeciw części obywateli, którzy uważają, że narusza on zasady światopoglądowej neutralności państwa.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęło ponad 1500 skarg dotyczących tego elementu. Wnioskodawcy wskazują, że paszport to dokument tożsamości, a nie manifest ideologiczny, a umieszczanie w nim haseł o charakterze religijnym może sugerować utożsamienie obywatela z określonym światopoglądem.
Zespół ministerialny ma rozważyć, czy dewiza zostanie usunięta, zmodyfikowana, czy też pozostanie w obecnej formie. Decyzja w tej sprawie nie została jeszcze podjęta, ale temat jest traktowany poważnie.
Miliony paszportów rocznie. Skala ma znaczenie
Według danych rządowych, tylko w 2025 roku wydano ponad 2,3 mln paszportów. To oznacza, że zmiany w dokumencie nie będą miały charakteru symbolicznego – dotyczą one milionów obywateli i powinny zostać wprowadzone z rozwagą.
Polski paszport jest uznawany za jeden z silniejszych na świecie, dając dostęp do dziesiątek krajów bez obowiązku wizowego. Dlatego też każda zmiana jego formy i zabezpieczeń jest bacznie obserwowana nie tylko w kraju, ale także przez instytucje międzynarodowe.
Co jeszcze planuje MSWiA?
Choć wiele z proponowanych zmian jest dopiero na etapie rozważań, wiadomo już, że zespół ministerialny intensywnie analizuje różne scenariusze. Na tym etapie nie zapadły jeszcze ostateczne decyzje, ale niektóre elementy – jak nowe zabezpieczenia czy mniejsza liczba stron – są prawie przesądzone.
Prace nad nowym wzorem paszportu prowadzone są w sposób kompleksowy – łącząc kwestie estetyczne, technologiczne, kosztowe i światopoglądowe. Efekt końcowy poznamy prawdopodobnie w 2026 roku, choć konkretna data wejścia nowych dokumentów w życie jeszcze nie została ogłoszona.