Od października 2025 r. w Polsce obowiązuje zmodernizowany system kaucyjny, który miał zrewolucjonizować sposób zbierania i przetwarzania opakowań po napojach. W teorii wszystko działało wzorowo – automaty do recyklingu zapełniały się błyskawicznie, a klienci chętnie oddawali butelki i puszki, licząc na zwrot pieniędzy. Jednak zaledwie kilka miesięcy po wdrożeniu systemu zaczęły się pojawiać pierwsze niepokojące sygnały.
🔍 Nadużycia i próby oszustw: pierwsze efekty uboczne
Coraz częściej dochodzi do nadużyć i prób wyłudzania kaucji. Wśród najczęściej odnotowywanych przypadków znajdują się:
-
podrabiane etykiety kaucyjne, które są przyklejane do opakowań spoza systemu,
-
zwroty butelek i puszek spoza legalnego obiegu,
-
celowe wprowadzanie pracowników sklepów w błąd przy ręcznym przyjmowaniu zwrotów.
Takie działania, choć mogą się wydawać drobnymi oszustwami, są klasyfikowane jako przestępstwa, za które grożą poważne sankcje. Za wyłudzanie kaucji można trafić do więzienia na okres od 6 miesięcy do 8 lat, natomiast fałszerstwo etykiet wiąże się z karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
📦 Zmiana prawa – więcej swobody dla producentów
W styczniu 2026 r. Senat zatwierdził nowelizację przepisów, która pozwala producentom szklanych butelek na kontynuowanie własnych, niezależnych systemów zbiórki opakowań. Przemysł piwowarski, który od dawna walczył o możliwość zachowania firmowych obiegów butelek, otrzymał zielone światło, by działać poza centralnym systemem.
Nowe regulacje zakładają, że producenci mogą dołączyć do krajowego systemu dobrowolnie do końca 2028 r.. Pojawiły się jednak nieoficjalne głosy, że termin ten może zostać wydłużony nawet o kolejny rok.
🥃 Co z alkoholowymi „małpkami”?
Równolegle do debaty nad centralizacją systemu, powrócił temat tzw. „małpek”, czyli małych buteleczek z alkoholem wysokoprocentowym. Mimo że ich dzienna sprzedaż w Polsce sięga nawet 3 milionów sztuk, wciąż skutecznie omijają one system kaucyjny. Włączenie ich do recyklingowego obiegu może okazać się jednym z największych wyzwań dla legislatorów i branży handlowej.
🏗️ Ministerstwo analizuje – zmiany dopiero przed nami
Choć ustawa została uchwalona, Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie podjęło jeszcze ostatecznych decyzji dotyczących dalszego rozwoju systemu. Resort zapowiedział, że pierwsze 6 miesięcy funkcjonowania systemu posłuży jako okres obserwacyjny, w trakcie którego zbierane będą dane i opinie od przedsiębiorców oraz strony społecznej.
Według wiceminister Anity Sowińskiej, wprowadzenie zmian – szczególnie w przypadku opakowań szklanych – może wymagać znaczących nakładów inwestycyjnych i przeorganizowania logistyki w wielu sektorach.
⚠️ System oparty na zaufaniu – ale czy to wystarczy?
System kaucyjny ma sens tylko wtedy, gdy działa na zasadzie uczciwej współpracy wszystkich stron – od producentów, przez sklepy, aż po konsumentów. Operatorzy systemu podkreślają, że transparentność i zaufanie są jego fundamentem. Każda próba nadużycia nie tylko psuje statystyki, ale realnie zagraża efektywności całego ekosystemu recyklingowego.
Polacy znani są z zaradności, ale w tym przypadku kreatywność niektórych obywateli może doprowadzić do dezintegracji świeżo wdrożonego mechanizmu, który miał pomóc środowisku i gospodarce cyrkularnej. Kluczowe będą najbliższe miesiące, w których okaże się, czy system zostanie uszczelniony, czy też stanie się kolejnym polem do nadużyć.
🔚 Podsumowanie:
-
System kaucyjny działa od października 2025, ale już wykryto próby oszustw.
-
Pojawiają się fałszywe etykiety, zwroty spoza systemu i inne nadużycia.
-
Grożą za to realne kary więzienia.
-
Nowelizacja ustawy daje producentom większą swobodę działania.
-
Alkoholowe „małpki” nadal omijają system.
-
Ministerstwo planuje ewaluację i możliwe korekty w najbliższych miesiącach.