Zmiany w przepisach dotyczących zwolnień lekarskich zbliżają się wielkimi krokami. Już od 2026 roku w życie wchodzą nowe regulacje, które wpłyną zarówno na pracowników, jak i lekarzy. Zmienia się nie tylko sposób kontroli L4, ale też całe podejście do orzekania o niezdolności do pracy. Co warto wiedzieć, by uniknąć błędów i nie stracić świadczenia? Sprawdź, jak przygotować się na nadchodzące zmiany.
Nowe zasady L4 od 2026 i 2027 roku – co się zmienia?
Od 2026 roku wchodzą w życie istotne zmiany w przepisach dotyczących zwolnień lekarskich.
Nowelizacja podpisana przez Prezydenta RP wprowadza rozszerzone uprawnienia dla ZUS, bardziej precyzyjne definicje i szybsze procedury orzecznicze.
Największa rewolucja czeka nas jednak z początkiem 2027 roku. Sprawdź, co dokładnie się zmienia, od kiedy obowiązują nowe przepisy i jak wpłyną na osoby korzystające z L4.
ZUS z nowymi uprawnieniami
Nowelizacja ustawy została przygotowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a jej postanowienia będą wprowadzane w kilku etapach. Część nowych regulacji zacznie obowiązywać już 14 dni po ogłoszeniu, kolejne po 3 miesiącach, natomiast największe zmiany wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku.
Już na początku ZUS zyskuje większe możliwości kontrolowania zarówno pracowników korzystających z L4, jak i lekarzy wystawiających zwolnienia. To przesunięcie odpowiedzialności z samego pacjenta na cały łańcuch decyzyjny – od lekarza po ubezpieczonego.
Kontrole L4 w nowym wydaniu
Zgodnie z nowymi przepisami, Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie mógł:
-
sprawdzać również zwolnienia wystawione na opiekę nad członkiem rodziny,
-
żądać od ubezpieczonego pisemnych wyjaśnień,
-
gromadzić dokumentację szybciej i bardziej szczegółowo niż do tej pory.
W razie wykrycia nieprawidłowości, ZUS może przekazać sprawę do samorządu lekarskiego. Zmieniono również ścieżkę odwoławczą – zamiast kierować ją do ministra, odwołania będą trafiać bezpośrednio do Prezesa ZUS.
„Aktywność niezgodna z celem zwolnienia”
Po trzech miesiącach od ogłoszenia ustawy w życie wchodzą precyzyjne definicje działań niezgodnych z celem L4, co eliminuje wcześniejsze pole do dowolnej interpretacji.
Nowe przepisy rozróżniają dwa kluczowe pojęcia:
-
praca zarobkowa – każda czynność wykonywana w celu uzyskania wynagrodzenia (bez względu na formę umowy),
-
aktywność niezgodna z celem zwolnienia – działania, które opóźniają powrót do zdrowia lub naruszają zalecenia lekarza.
W praktyce oznacza to, że nawet jeśli ktoś nie pracuje, ale podejmuje aktywności sprzeczne z procesem leczenia – może stracić zasiłek chorobowy za cały okres zwolnienia.
Kiedy można legalnie pracować na L4?
Wbrew popularnym opiniom, nowe przepisy nie umożliwiają dorabiania podczas choroby. Dopuszczają jednak sytuację, w której osoba posiada więcej niż jeden tytuł do ubezpieczenia – na przykład pracuje w dwóch różnych miejscach.
Jeśli charakter jednej z prac nie wpływa negatywnie na stan zdrowia, a druga wymaga absencji – zwolnienie może dotyczyć wyłącznie jednego zatrudnienia. Kluczowe są trzy czynniki:
-
stan zdrowia,
-
specyfika obowiązków zawodowych,
-
dokumentacja medyczna.
W razie wątpliwości ZUS może poprosić o dodatkowe wyjaśnienia lub dokumenty – zarówno od pracownika, jak i lekarza prowadzącego.
Nowe zasady kontroli ZUS – więcej uprawnień, mniej wyjątków
Kontrole ZUS będą bardziej kompleksowe i dynamiczne. Urzędnicy zyskają uprawnienia do:
-
legitymowania osób kontrolowanych,
-
wizytacji miejsca pobytu chorego,
-
zasięgania informacji u lekarzy i pracodawców,
-
kontroli nawet po ustaniu ubezpieczenia zdrowotnego.
Oznacza to, że kontrola nie będzie już sporadycznym działaniem, lecz stałym i przewidywalnym elementem systemu ubezpieczeń społecznych.
Rewolucja w orzekaniu od 2027 roku
Od 1 stycznia 2027 roku w życie wejdą przepisy reformujące sposób orzekania o niezdolności do pracy. Najważniejsze zmiany to:
-
jednoosobowe składy orzekające, również w przypadku sprzeciwów (z wyjątkiem spraw o wysokim stopniu skomplikowania),
-
możliwość przeprowadzenia orzeczenia online (e-wizyty),
-
decyzje w formie elektronicznej,
-
termin maksymalny na wydanie orzeczenia: 30 dni,
-
prawo do złożenia ponaglenia, gdy ZUS nie dotrzymuje terminu.
Pojawią się także nowe grupy zawodowe w procesie orzeczniczym – pielęgniarki i fizjoterapeuci będą mogli opiniować w określonych przypadkach.
Dla kogo zmiany będą korzystne, a kto powinien uważać?
Dla osób, które rzeczywiście chorują i przestrzegają zaleceń lekarza, zmiany mogą oznaczać szybsze procedury, mniej biurokracji i większą przewidywalność. Jednak ci, którzy traktowali L4 jako czas na „załatwianie spraw” lub dodatkową pracę, mogą odczuć skutki nowelizacji w postaci utraty prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia.
W nowym systemie jeden niewłaściwy krok – nieprzemyślana aktywność, brak dokumentu czy błędne tłumaczenie się – może mieć realne konsekwencje finansowe.
Co warto zapamiętać?
-
ZUS będzie kontrolować nie tylko pracowników, ale i lekarzy.
-
Praca zarobkowa lub niezgodna aktywność na L4 = utrata zasiłku.
-
Od 2027 roku decyzje mają być szybsze i możliwe do uzyskania online.
-
Nowelizacja nie uderza w osoby chore – uderza w nadużycia i nieświadomość.
Warto śledzić oficjalne komunikaty ZUS i konsultować swoją sytuację z lekarzem lub działem kadr, by uniknąć nieporozumień i strat finansowych.
źródło: isap.sejm.gov.pl