Przez lata uchodziła za symbol cyfrowych płatności i niemal całkowitego odejścia od banknotów. Teraz Szwecja robi krok w drugą stronę, bo w czasach niepewności zwykła gotówka znów okazuje się ważnym zabezpieczeniem.
Od 1 lipca 2026 sklepy i apteki muszą przyjmować gotówkę
Od 1 lipca 2026 roku w Szwecji obowiązują nowe przepisy dotyczące płatności. Sklepy spożywcze oraz apteki nie mogą już odmawiać klientom zapłaty gotówką.
Zmiana dotyczy miejsc, które sprzedają podstawowe produkty i leki. Chodzi o to, aby mieszkańcy mogli zrobić najważniejsze zakupy także wtedy, gdy systemy elektroniczne przestaną działać.
Gotówka wraca jako zabezpieczenie na kryzys
Szwedzkie władze tłumaczą nowe przepisy bezpieczeństwem państwa. Gotówka ma być awaryjnym rozwiązaniem na wypadek wojny, cyberataku, awarii infrastruktury albo problemów z płatnościami elektronicznymi.
To szczególnie ważne w kraju, w którym płatności kartą i aplikacjami stały się codziennością. Gdyby doszło do poważnej awarii, wiele osób mogłoby mieć problem z dostępem do podstawowych usług.
Bank centralny radzi: trzymaj gotówkę w domu
Centralny Bank Szwecji zalecił, aby gospodarstwa domowe miały zapas gotówki. Rekomendowana kwota to co najmniej 1000 koron na osobę dorosłą, czyli około 90 euro.
Bank zachęca też do korzystania z banknotów i monet, aby gotówka pozostawała w obiegu. Wcześniej uruchomiono również specjalne magazyny pieniędzy, które mają pomóc w utrzymaniu dostępności gotówki.
Szwecja była niemal bezgotówkowa
Szwecja należy do najbardziej zinformatyzowanych krajów świata. W sklepach ponad 90-95 proc. transakcji odbywa się bez użycia gotówki.
W wielu miejscach płatność banknotami i monetami nie była już możliwa. To utrudniało życie m.in. seniorom, osobom z niepełnosprawnościami oraz turystom, którzy nie zawsze korzystają z lokalnych systemów płatności.
Banki też dostają nowe obowiązki
Zmiany nie dotyczą wyłącznie sklepów i aptek. Banki zostały zobowiązane do przyjmowania wpłat gotówkowych od klientów indywidualnych oraz firm.
Rozszerzono także możliwość wykonywania tymczasowych płatności offline kartami w sytuacji awarii systemu. To kolejny element przygotowań na sytuacje, w których tradycyjna infrastruktura płatnicza mogłaby działać niestabilnie.
E-korona została wstrzymana po zmianie sytuacji bezpieczeństwa
Szwecja wcześniej testowała rozwiązania związane z elektroniczną walutą, czyli e-koroną. Prace przygotowawcze prowadzono już od 2017 roku.
Projekt został jednak zawieszony w 2023 roku. Jednym z powodów była zmiana podejścia do bezpieczeństwa po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Władze uznały, że fizyczny pieniądz nadal ma znaczenie dla działania państwa i społeczeństwa.
Cyfrowe płatności zostają, ale gotówka ma być planem awaryjnym
Nowe przepisy nie oznaczają odejścia Szwecji od kart, aplikacji i płatności mobilnych. One nadal pozostaną głównym sposobem płacenia dla większości mieszkańców.
Różnica polega na tym, że gotówka ma nie zniknąć całkowicie z codziennego życia. W razie kryzysu może stać się prostym sposobem na zakup jedzenia, leków i podstawowych produktów.
Inne zmiany od lipca
Wraz z początkiem lipca w Szwecji weszły również przepisy dotyczące integracji. Urzędy nie będą uznawać małżeństw zawartych za granicą między osobami blisko spokrewnionymi.
Pracownicy domów opieki muszą znać język szwedzki, a osoby korzystające z pomocy socjalnej dłużej niż trzy miesiące, jeśli są zdrowe, mają wykazywać aktywność, np. w poszukiwaniu pracy.
