Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad zmianami dotyczącymi dostępu do ksiąg wieczystych. Choć same księgi nadal mają pozostać jawne, rząd chce ograniczyć anonimowe pobieranie danych o właścicielach mieszkań i domów. W praktyce może to oznaczać koniec całkowicie anonimowego sprawdzania ksiąg wieczystych przez internet.
Czym są księgi wieczyste?
Księga wieczysta to publiczny rejestr pokazujący stan prawny nieruchomości. Można w niej sprawdzić m.in.:
- kto jest właścicielem mieszkania lub domu,
- czy nieruchomość ma hipotekę,
- czy jest zadłużona,
- czy toczy się wobec niej postępowanie egzekucyjne,
- jaki jest metraż nieruchomości,
- kto jest współwłaścicielem.
Obecnie każdy może sprawdzić księgę wieczystą online, jeśli zna jej numer.
Dlaczego rząd chce zmian?
Od kilku lat pojawia się coraz więcej serwisów, które umożliwiają wyszukiwanie numerów ksiąg wieczystych na podstawie adresu nieruchomości lub danych właściciela. Po uzyskaniu numeru można zobaczyć bardzo szeroki zakres informacji dotyczących danej nieruchomości.
Problem polega na tym, że dane te bywają masowo pobierane i wykorzystywane komercyjnie. Eksperci od dawna zwracają uwagę, że może to naruszać prywatność właścicieli mieszkań i domów.
Co ma się zmienić?
Najważniejsza planowana zmiana dotyczy obowiązkowego potwierdzania tożsamości przed uzyskaniem dostępu do księgi wieczystej.
Według założeń przygotowywanej reformy:
- użytkownik będzie musiał się uwierzytelnić,
- możliwe będzie logowanie online,
- w niektórych przypadkach identyfikacja może odbywać się także stacjonarnie na podstawie dokumentu tożsamości.
To oznacza, że sprawdzanie ksiąg wieczystych może przestać być anonimowe.
Czy księgi wieczyste znikną z internetu?
Nie. Ministerstwo podkreśla, że zasada jawności ksiąg wieczystych ma zostać zachowana. Nadal będzie można sprawdzić stan prawny nieruchomości.
Zmienić ma się jednak sposób kontroli dostępu do danych oraz możliwość identyfikacji osób, które przeglądały konkretne księgi.
Czy właściciele mieszkań mają się czego obawiać?
Na ten moment projekt znajduje się jeszcze na etapie prac legislacyjnych i konsultacji. Nie wiadomo jeszcze, kiedy dokładnie nowe przepisy weszłyby w życie ani jaki będzie ich ostateczny kształt.
Eksperci podkreślają jednak, że zmiany mogą być próbą znalezienia równowagi między:
- bezpieczeństwem obrotu nieruchomościami,
- a ochroną prywatności właścicieli mieszkań i domów.
Co warto wiedzieć już teraz?
Właściciele nieruchomości powinni mieć świadomość, że:
- księgi wieczyste są publiczne,
- część danych dotyczących nieruchomości można dziś znaleźć stosunkowo łatwo,
- rząd planuje większą kontrolę nad tym, kto i w jaki sposób korzysta z tych informacji.
Na razie nie oznacza to nowych obowiązków podatkowych ani konieczności zgłaszania mieszkań do urzędów. Chodzi przede wszystkim o sposób dostępu do danych zawartych w księgach wieczystych.
