Od wiosny 2023 roku właściciele nieruchomości muszą być przygotowani na regularne kontrole systemów grzewczych, a także na przestrzeganie przepisów dotyczących świadectw charakterystyki energetycznej. Nowe regulacje mają na celu poprawę efektywności energetycznej budynków oraz zwiększenie transparentności przy ich sprzedaży i wynajmie.
Kontrole domów, mieszkań i lokali
W kwietniu 2023 roku zaktualizowano przepisy, które wprowadziły obowiązek cyklicznych inspekcji instalacji grzewczych oraz ujednoliciły zasady dotyczące świadectw energetycznych.
Kontrole przeprowadzane są co 2, 3, 4 lub 5 lat, w zależności od rodzaju i mocy źródła ciepła. Co istotne, obowiązkiem objęte są nie tylko domy jednorodzinne, ale również mieszkania i lokale usługowe.
Obowiązkowe świadectwo energetyczne
Dokument ten jest wymagany prawnie przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości, a także dla wszystkich budynków wybudowanych po 2009 roku, niezależnie od ich przeznaczenia.
Jeśli obiekt powstał przed 2009 r., obowiązek pojawia się tylko wtedy, gdy właściciel planuje jego komercyjne wykorzystanie.
Świadectwo zawiera informacje o rocznym zużyciu energii i pozwala oszacować przyszłe koszty ogrzewania, chłodzenia czy przygotowania ciepłej wody użytkowej. W przypadku remontu wpływającego na parametry energetyczne (np. wymiana okien, ocieplenie ścian), należy zlecić przygotowanie nowego świadectwa.
Koszt świadectwa – ile trzeba zapłacić?
Ceny uzależnione są od wielkości i lokalizacji obiektu. Średnio koszt wykonania świadectwa energetycznego wynosi ok. 349 zł dla typowego domu jednorodzinnego. W przypadku lokali użytkowych cena może wzrosnąć do 499 zł.
Dokument sporządza wyłącznie osoba z odpowiednimi kwalifikacjami, zgodnie z Prawem budowlanym (art. 14 ust. 1) lub firma wyspecjalizowana w audytach energetycznych.
Cykliczne kontrole ogrzewania
Nowelizacja przepisów wprowadziła cztery główne kategorie kontroli, uzależnione od mocy i rodzaju kotła:
-
Co 2 lata: kotły na paliwa stałe lub ciekłe o mocy powyżej 100 kW
-
Co 3 lata: inne systemy o łącznej mocy powyżej 70 kW
-
Co 4 lata: kotły gazowe powyżej 100 kW
-
Co 5 lat: urządzenia o mocy od 20 do 100 kW
Każdy właściciel budynku lub lokalu, którego instalacja grzewcza spełnia powyższe warunki, musi udostępnić obiekt do kontroli. Celem tych inspekcji jest m.in. wykrycie nieprawidłowości, poprawa sprawności systemów grzewczych oraz ograniczenie strat energetycznych.
Nowy standard – klasy energetyczne budynków
Od 2025 roku obowiązuje nowy system oznaczeń – klasy energetyczne budynków wzorowane na etykietach stosowanych w sprzęcie AGD. Skala obejmuje kategorie od A+ (najlepsza efektywność) do G (najgorsza wydajność). Wprowadzenie klas ma ułatwić:
-
porównanie nieruchomości pod względem kosztów eksploatacji,
-
ocenę atrakcyjności budynku na rynku,
-
promowanie inwestycji w energooszczędne rozwiązania.
Podstawą oceny będzie wskaźnik EP (zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną). Dzięki temu właściciel, kupujący lub najemca zyska rzetelne dane o potencjalnych kosztach użytkowania nieruchomości.
Obowiązek przy sprzedaży, wynajmie i zakończeniu budowy
Brak ważnego świadectwa w momencie zawierania umowy notarialnej może skutkować karą do 5000 zł. Dokument należy również dołączyć do zawiadomienia o zakończeniu budowy, a jego brak uniemożliwi odbiór nieruchomości.
Co więcej, wszystkie ogłoszenia dotyczące sprzedaży i wynajmu muszą zawierać kluczowe informacje ze świadectwa, takie jak wskaźnik EP i klasę energetyczną. To wymóg nie tylko prawny, ale też element zwiększający wiarygodność i atrakcyjność oferty.
Ważność świadectwa – 10 lat, ale z wyjątkami
Standardowy okres ważności świadectwa to 10 lat. Traci ono jednak swoją ważność automatycznie, jeśli w budynku wykonano istotne prace modernizacyjne, wpływające na jego charakterystykę energetyczną. Do takich zmian zaliczają się m.in.:
-
docieplenie ścian,
-
wymiana źródła ciepła,
-
montaż nowej stolarki okiennej,
-
instalacja paneli fotowoltaicznych.
Świadectwo a dotacje
Posiadanie aktualnego i rzetelnego świadectwa może być warunkiem koniecznym do uzyskania dofinansowania w ramach programów takich jak „Czyste Powietrze” czy innych inicjatyw proekologicznych. Władze kładą coraz większy nacisk na efektywność energetyczną, dlatego nieaktualne lub ogólnikowe dokumenty mogą utrudnić dostęp do środków.
Kary finansowe
Właściciele, którzy zlekceważą przepisy dotyczące świadectwa energetycznego, muszą liczyć się z karą grzywny do 5000 zł. Kontrole prowadzone są przez upoważnione organy, a brak współpracy lub próba zatajenia danych może prowadzić do dalszych konsekwencji administracyjnych.
Podsumowanie
-
Zamów świadectwo energetyczne, jeśli planujesz sprzedaż lub wynajem budynku.
-
Sprawdź częstotliwość kontroli systemu ogrzewania, zależnie od jego mocy i paliwa.
-
Zaktualizuj dokument po termomodernizacji, aby uniknąć jego unieważnienia.
-
Umieszczaj dane ze świadectwa w ogłoszeniach nieruchomości.
-
Dbaj o to, by audyt przeprowadziła osoba z odpowiednimi kwalifikacjami.
Nie zwlekaj – nowoczesne podejście do efektywności energetycznej to nie tylko obowiązek, ale i realna oszczędność na rachunkach.