Mama zmarła 12 lat temu. W domu mieszka jej brat, a w księdze nadal ona. Czy da się to jeszcze odkręcić? - pisze Ewa [LIST]

Po śmierci mamy Ewa była przekonana, że sprawy majątkowe „jakoś same się ułożą”. Rodzina nie chciała konfliktów, więc nikt nie ruszał formalności. Dziś mija 12 lat, w domu mieszka wujek, a w księdze wieczystej nadal figuruje osoba zmarła. Kobieta pyta, czy po tylu latach da się jeszcze uporządkować sytuację i kto właściwie ma prawo do nieruchomości.

LIST OD CZYTELNICZKI

Droga Redakcjo,

Piszę do Was, bo mam wrażenie, że tkwimy w prawnej próżni. Moja mama zmarła 12 lat temu. Po jej śmierci nie było żadnej sprawy spadkowej, nikt nie poszedł do notariusza ani do sądu. Wszyscy mówili, że „nie ma po co”, bo i tak wszyscy się znamy i dogadamy.

Dom, o którym piszę, należał do mamy. Od jej śmierci mieszka w nim jej brat, mój wujek. Nie płaci czynszu, nie ma żadnej umowy, po prostu tam został. My, dzieci mamy, nigdy formalnie nie zrzekliśmy się praw, ale też nic nie zrobiliśmy, żeby je potwierdzić.

Niedawno dowiedziałam się, że w księdze wieczystej nadal jako właściciel widnieje moja mama, mimo że nie żyje od ponad dekady. Zaczęłam się bać, bo chciałabym w końcu uporządkować sprawy — choćby po to, żeby wiedzieć, kto za co odpowiada.

Czy po 12 latach da się jeszcze coś zrobić? Czy fakt, że wujek mieszka tam tak długo, daje mu jakieś prawa? I od czego w ogóle zacząć, skoro nikt nic nie załatwił na czas?

Ewa

ODPOWIEDŹ REDAKCJI

Droga Ewo, Twoja sytuacja jest w Polsce zaskakująco częsta. Dobra wiadomość jest taka, że nawet po 12 latach wszystko da się uporządkować - ale trzeba wiedzieć, od czego zacząć.

1. Brak działu spadku NIE oznacza, że nic się nie stało

Z chwilą śmierci mamy:

• spadek otworzył się z mocy prawa,

• jej spadkobiercy (dzieci, ewentualnie mąż) nabyli prawa do majątku, nawet jeśli nigdy nie było sprawy sądowej ani notariusza.

Formalności są potrzebne nie do „powstania” praw, ale do ich ujawnienia.

2. Księga wieczysta z osobą zmarłą to sygnał alarmowy

Jeśli w KW nadal widnieje mama:

• nieruchomość jest prawnie „zablokowana”,

• nie da się jej sprzedać, podzielić ani obciążyć,

• bank, notariusz i urząd uznają stan za nieuregulowany.

To trzeba zmienić.

3. Co zrobić krok po kroku?

Stwierdzenie nabycia spadku – w sądzie albo u notariusza (jeśli wszyscy spadkobiercy się zgadzają).

Wpis do księgi wieczystej – na podstawie postanowienia sądu lub aktu poświadczenia dziedziczenia.

Dział spadku (opcjonalnie, ale często konieczny) – jeśli spadkobierców jest kilku i trzeba ustalić, kto co dostaje.

4. Czy wujek ma prawa, bo mieszka tam 12 lat?

Sam fakt mieszkania:

• nie daje mu prawa własności,

• nie czyni go właścicielem.

Ale uwaga:

• może próbować podnosić argument zasiedzenia,

• albo domagać się rozliczenia nakładów, jeśli inwestował w dom.

To zależy od konkretnych okoliczności.

5. Im dłużej zwlekacie, tym większe ryzyko

Brak działań przez lata:

• sprzyja konfliktom,

• komplikuje sytuację dowodową,

• może prowadzić do sporów o bezumowne korzystanie z nieruchomości.

PODSUMOWANIE

Ewo, nawet po 12 latach:

• da się uregulować spadek,

• da się wpisać właściwych właścicieli do księgi,

• i da się uporządkować sytuację wujka.

Najgorsze, co można zrobić, to dalej nic nie robić. Każdy kolejny rok tylko komplikuje sprawę.

INFORMACJA REDAKCYJNA

Powyższy materiał ma charakter informacyjny i ogólny. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej i nie może zastąpić indywidualnej konsultacji ze specjalistą. Każda sytuacja spadkowa może różnić się szczegółami, które mają kluczowe znaczenie dla interpretacji przepisów. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na podstawie treści artykułu. W przypadku wątpliwości warto skonsultować się z notariuszem lub prawnikiem.