„Rodzinny dom był wspólny. Brat twierdzi, że jest już tylko jego” - pisze Teresa [LIST]

Wspólny spadek, rodzinne ustalenia bez papierów i lata ciszy. Gdy pada słowo „zasiedzenie”, okazuje się, że czas może zmienić nie tylko relacje, ale i właściciela.

List od czytelniczki

Zawsze myślałam, że dom po rodzicach jest nasz – mój i brata. Teraz on mówi wprost, że to już jego dom i że „tak to wygląda od lat”. Nie wiem, czy to tylko słowa, czy coś, co naprawdę może mnie pozbawić praw.

Rodzice zmarli, gdy byliśmy młodzi. Nikt wtedy nie zajmował się formalnościami, bo ważniejsze było ogarnięcie życia. Brat został w domu, ja wyjechałam do innego miasta. Wydawało się oczywiste, że on tam mieszka, skoro i tak tam był od zawsze.

Minęły lata. Brat remontował, płacił podatki, robił wszystko sam. Ja przyjeżdżałam rzadko, bardziej „w gości”. Nigdy nie było rozmowy o podziale, nie było kłótni, ale też nie było jasnych ustaleń.

Ostatnio usłyszałam, że skoro on mieszka tam od dawna i wszystko jest na jego głowie, to dom jest „w praktyce jego”. Padło też hasło zasiedzenia. Zrobiło mi się zwyczajnie zimno.

Czy naprawdę można stracić dom tylko dlatego, że się nie naciskało i ufało rodzinie? Czy to, że brat od lat decyduje o wszystkim, może sprawić, że prawo stanie po jego stronie?

Odpowiedź redakcji

Pani Tereso, Pani historia pokazuje bardzo typowy mechanizm rodzinnych sporów o nieruchomości: wspólny spadek, brak formalnych decyzji i wieloletnie wyłączne korzystanie z domu przez jedną osobę.

🔹 Wspólny spadek nie oznacza automatycznej ochrony

Po śmierci rodziców dom stał się współwłasnością spadkobierców. Brak działu spadku nie zatrzymuje jednak biegu czasu. Jeżeli jeden ze spadkobierców faktycznie włada nieruchomością jak właściciel, bieg zasiedzenia może toczyć się także przeciwko pozostałym.

🔹 Kiedy brat „mieszka”, a kiedy „włada jak właściciel”

Dla zasiedzenia kluczowe nie jest samo zamieszkiwanie, lecz posiadanie samoistne. Oznacza ono zachowanie typowe dla właściciela: samodzielne decydowanie o domu, ponoszenie kosztów, wyłączanie innych z korzystania. Z Pani opisu wynika, że brat od lat funkcjonuje właśnie w taki sposób.

🔹 Czy brat może zasiedzieć Pani udział

Co do zasady — tak, nawet jeśli jesteście rodzeństwem. Jeżeli jeden spadkobierca korzysta z domu wyłącznie, a drugi przez długi czas nie podejmuje żadnych działań w celu ochrony swoich praw, sąd może uznać, że doszło do zasiedzenia udziałów.

🔹 Dlaczego czas ma znaczenie

Prawo przewiduje dwa terminy zasiedzenia:

• 20 lat przy dobrej wierze,

• 30 lat przy złej wierze.

W relacjach rodzinnych zazwyczaj przyjmuje się, że spadkobierca wie o istnieniu innych uprawnionych, więc bliżej tu do terminu 30 lat. Im dłużej trwa wyłączne władanie, tym silniejsza staje się pozycja osoby, która faktycznie korzysta z nieruchomości.

🔹 Bierność działa na niekorzyść

Wieloletni brak formalnych kroków — takich jak dział spadku czy próba uregulowania współwłasności — może zostać odebrany jako tolerowanie sytuacji. Prawo chroni przede wszystkim tych, którzy aktywnie wykonują swoje uprawnienia.

🔹 Co zwykle przerywa bieg zasiedzenia

Bieg zasiedzenia przerywają czynności bezpośrednio zmierzające do ochrony prawa własności, m.in.:

• wniosek o dział spadku lub zniesienie współwłasności,

• żądanie wydania nieruchomości,

• inne działania sądowe zmierzające do uregulowania stanu prawnego. Po przerwaniu termin liczy się od nowa.

Informacja redakcyjna

Powyższy materiał ma charakter ogólny i informacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani konsultacji z prawnikiem. Każda sytuacja prawna może mieć wiele niuansów, które wymagają indywidualnej analizy. Zalecamy skonsultowanie się z radcą prawnym lub adwokatem w celu uzyskania profesjonalnej pomocy. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie treści artykułu.