Coraz więcej Polaków żyje samotnie i nie ma dzieci. Wiele z tych osób zakłada, że po ich śmierci majątek automatycznie trafi do partnera, przyjaciela albo osoby, która pomagała im przez lata. Tymczasem przepisy przewidują zupełnie inny scenariusz.
Jeżeli nie sporządzisz testamentu, o tym, kto odziedziczy Twój dorobek, zadecydują przepisy Kodeksu cywilnego. W praktyce oznacza to, że spadek może przypaść krewnym, z którymi od dawna nie utrzymujesz kontaktu, a w ostateczności nawet gminie lub Skarbowi Państwa.
Kto dziedziczy, jeśli nie zostawisz testamentu?
Osoba samotna i bezdzietna podlega zasadom dziedziczenia ustawowego.
Najczęściej kolejność wygląda następująco:
-
rodzice,
-
rodzeństwo,
-
dzieci rodzeństwa (np. siostrzeńcy i bratankowie),
-
dziadkowie,
-
dalsi krewni.
Jeżeli nie ma żadnych spadkobierców ustawowych, majątek przejmuje gmina ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego lub Skarb Państwa.
Partner nie dziedziczy z automatu
To jeden z przepisów, który najczęściej zaskakuje.
Jeżeli żyjesz w związku nieformalnym, nawet od kilkudziesięciu lat, partner nie dziedziczy z ustawy.
Jeżeli chcesz, aby otrzymał mieszkanie, oszczędności czy inne składniki majątku, powinieneś wskazać go w testamencie.
Testament pozwala samodzielnie zdecydować o spadku
Sporządzenie testamentu daje możliwość przekazania majątku wybranym osobom lub instytucjom.
Możesz wskazać między innymi:
-
partnera,
-
członka rodziny,
-
przyjaciela,
-
fundację,
-
organizację pożytku publicznego.
To Ty decydujesz, kto zostanie spadkobiercą.
A co z zachowkiem? Nie każdy może go żądać
Wiele osób uważa, że po sporządzeniu testamentu każdy członek rodziny będzie mógł domagać się zachowku. Nie zawsze tak jest.
Jeżeli jesteś singlem i nie masz dzieci ani małżonka, prawo do zachowku mogą mieć jeszcze rodzice, o ile żyją i zostali pominięci w testamencie.
Natomiast rodzeństwo nie należy do kręgu osób uprawnionych do zachowku. Oznacza to, że nawet jeśli brat lub siostra dziedziczyliby po Tobie na podstawie ustawy, po sporządzeniu testamentu co do zasady nie mogą domagać się wypłaty zachowku.
To ważna informacja dla osób, które chcą przekazać cały majątek partnerowi, przyjacielowi lub organizacji charytatywnej.
Testament można napisać samodzielnie
Nie każdy testament musi zostać sporządzony u notariusza.
W Polsce ważny może być testament własnoręczny, jeżeli:
-
został napisany odręcznie,
-
zawiera datę,
-
został własnoręcznie podpisany.
Choć udział notariusza nie jest obowiązkowy, często pomaga uniknąć błędów formalnych i późniejszych sporów między spadkobiercami.
Możesz przekazać majątek także fundacji
Testament nie musi ograniczać się wyłącznie do rodziny.
Możesz przekazać cały majątek lub jego część fundacji albo organizacji pożytku publicznego. Warto jednak dokładnie wskazać jej nazwę, aby nie było wątpliwości, kto ma otrzymać spadek.
Co ze zwierzęciem?
Zwierzę nie może zostać spadkobiercą.
Możesz jednak wskazać osobę lub organizację, która przejmie nad nim opiekę, a jednocześnie przeznaczyć na ten cel odpowiednie środki finansowe.
Testament można zmienić
Testament nie jest dokumentem ostatecznym.
Jeżeli zmieni się Twoja sytuacja życiowa lub majątkowa, możesz go w każdej chwili zmienić albo całkowicie odwołać.
Nie warto odkładać tej decyzji
Wiele osób uważa, że testament jest potrzebny tylko osobom bardzo zamożnym.
To nieprawda.
Nawet jeśli posiadasz mieszkanie, samochód czy oszczędności, warto wcześniej zdecydować, kto powinien je odziedziczyć. Dzięki temu unikniesz sytuacji, w której o losie Twojego majątku zdecydują wyłącznie przepisy.
Najważniejsze
Jeżeli nie masz dzieci i nie sporządzisz testamentu, o podziale Twojego majątku zdecydują przepisy o dziedziczeniu ustawowym. Partner nie odziedziczy nic tylko dlatego, że wspólnie z Tobą mieszkał. Testament pozwala samodzielnie wskazać spadkobierców, a w przypadku osób samotnych warto pamiętać również o zasadach zachowku – rodzice mogą mieć do niego prawo, natomiast rodzeństwo co do zasady już nie.
