Senior może zostać „sprzedany” razem z domem? Tak działa prawo dożywocia

W polskim prawie możliwa jest sytuacja, która dla wielu osób brzmi zaskakująco. Dom lub mieszkanie przekazane w zamian za opiekę nad seniorem można później sprzedać. Nie oznacza to jednak, że osoba starsza traci swoje prawa. Wręcz przeciwnie – nadal chroni ją umowa dożywocia, a obowiązki wobec dożywotnika przechodzą na nowego właściciela nieruchomości.

Czym jest umowa dożywocia?

Umowa dożywocia polega na tym, że właściciel nieruchomości przekazuje ją innej osobie, a w zamian otrzymuje zapewnienie opieki do końca życia.

Najczęściej chodzi o zobowiązanie do:

• zapewnienia miejsca do mieszkania,

• dostarczania wyżywienia,

• pomocy w codziennym funkcjonowaniu,

• zakupu leków,

• organizowania opieki medycznej,

• a w niektórych przypadkach także pokrycia kosztów pochówku.

Zakres obowiązków powinien zostać dokładnie opisany w akcie notarialnym.

Czy właściciel może sprzedać taki dom?

Tak.

Przepisy nie zabraniają sprzedaży nieruchomości obciążonej prawem dożywocia. W praktyce oznacza to, że osoba, która otrzymała dom lub mieszkanie od seniora, może później sprzedać je kolejnej osobie.

Dla wielu osób jest to największe zaskoczenie związane z umową dożywocia.

Co dzieje się z seniorem po sprzedaży?

Najważniejsze jest to, że senior nie traci prawa do mieszkania.

Może nadal zajmować nieruchomość zgodnie z zawartą umową. Zmienia się natomiast osoba odpowiedzialna za wykonywanie wszystkich obowiązków wynikających z prawa dożywocia.

Od chwili sprzedaży przejmuje je nowy właściciel.

Nowy właściciel ma takie same obowiązki

Kupując nieruchomość obciążoną prawem dożywocia, nabywca przejmuje również wynikające z niego zobowiązania.

Jeżeli umowa przewiduje zapewnienie:

• opieki,

• posiłków,

• leków,

• pomocy w leczeniu,

• świadczeń pieniężnych,

to nowy właściciel również musi je realizować.

Nie ma znaczenia, że nie zna seniora i nie uczestniczył w podpisywaniu pierwotnej umowy.

A jeśli nowy właściciel nie wywiązuje się z obowiązków?

Senior nie pozostaje bez ochrony.

Może dochodzić swoich praw przed sądem i domagać się wykonania obowiązków wynikających z umowy.

W określonych sytuacjach możliwe jest również wystąpienie o zamianę prawa dożywocia na rentę pieniężną. Decyzję w takiej sprawie podejmuje sąd po ocenie okoliczności konkretnej sprawy.

Dlaczego warto dokładnie przygotować umowę?

Eksperci podkreślają, że wiele problemów wynika z ogólnikowych zapisów.

Im bardziej szczegółowo zostaną opisane obowiązki przyszłego właściciela, tym łatwiej będzie później egzekwować ich wykonanie.

Dlatego warto określić m.in.:

• zakres opieki,

• sposób finansowania leczenia,

• obowiązki związane z zakupem leków,

• zasady wypłaty ewentualnych świadczeń pieniężnych,

• sposób korzystania z nieruchomości przez seniora.

Kupujesz dom? Koniecznie sprawdź jedną rzecz

Osoby planujące zakup domu lub mieszkania powinny przed podpisaniem umowy sprawdzić księgę wieczystą.

Prawo dożywocia oraz służebność mieszkania najczęściej są ujawniane w dziale III księgi wieczystej.

To pozwala ustalić, czy nabywana nieruchomość wiąże się z dodatkowymi obowiązkami wobec osoby starszej.

Brak wpisu nie zawsze oznacza brak obowiązków

Warto pamiętać, że zdarzają się sytuacje, w których prawo dożywocia nie zostało wpisane do księgi wieczystej.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że przestało obowiązywać.

Dlatego przed zakupem nieruchomości warto dokładnie przeanalizować dokumenty i historię jej nabycia, aby uniknąć późniejszych sporów.

Najważniejsze

Prawo pozwala sprzedać dom lub mieszkanie przekazane wcześniej w ramach umowy dożywocia. Nie oznacza to jednak, że senior traci swoje prawa. Nadal może mieszkać w nieruchomości, a obowiązki związane z opieką lub innymi świadczeniami przechodzą na nowego właściciela. Zarówno osoby zawierające umowę dożywocia, jak i kupujący taką nieruchomość powinny dokładnie zapoznać się z jej skutkami prawnymi.