Krótko po starcie systemu kaucyjnego rząd już zapowiada możliwe zmiany. Bruksela chce, by do listy objętych kaucją opakowań dołączyły kolejne produkty. Warszawa ma jednak w tej sprawie poważne wątpliwości.
UE chce rozszerzenia systemu do 2030 roku
Z unijnego rozporządzenia PPWR wynika, że do 2030 roku system kaucyjny powinien objąć także opakowania po mleku. To oznaczałoby konieczność doliczania kaucji również do tej kategorii produktów.
Polski rząd zapowiada jednak rozmowy z Komisją Europejską. Ministerstwo Klimatu i Środowiska uważa, że włączenie opakowań po mleku do systemu może nie przynieść oczekiwanego efektu ekologicznego.
Resort podnosi m.in.:
-
możliwe wyzwania sanitarne przy zbiórce takich opakowań,
-
niewielką skalę ich zaśmiecania środowiska,
-
wątpliwości co do realnych korzyści środowiskowych.
Rząd chce więc przekonywać Unię do zmiany przepisów w tym zakresie.
Co dziś obejmuje system kaucyjny?
System kaucyjny w Polsce działa od października 2025 r. i obejmuje:
-
plastikowe butelki do 3 litrów,
-
metalowe puszki do 1 litra,
-
szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra.
Wysokość kaucji to:
-
50 groszy – w przypadku plastiku i puszek,
-
1 zł – w przypadku szklanych butelek wielorazowych.
Aby odzyskać pieniądze, nie trzeba mieć paragonu, ale opakowanie nie może być zgniecione.
Możliwe zmiany jeszcze w tym roku
Ministerstwo zapowiedziało analizę funkcjonowania systemu do czerwca 2026 roku. Dopiero po ocenie pierwszych miesięcy działania zapadnie decyzja, czy i w jakim kierunku system zostanie rozszerzony.
Wśród rozważanych opcji pojawiają się:
-
objęcie systemem tzw. małpek (szklane opakowania jednorazowe),
-
włączenie opakowań wielomateriałowych, np. kartonów typu tetrapak,
-
dalszy rozwój opakowań wielokrotnego użytku.
Resort podkreśla jednak, że ewentualne rozszerzenie wymagałoby dłuższego okresu przejściowego, aby sklepy i producenci mogli się przygotować.
Skala systemu w Polsce
Na koniec 2025 roku w Polsce funkcjonowało:
-
250 mln opakowań objętych kaucją,
-
40 tys. punktów zbiórki,
-
w tym 15 tys. małych sklepów poniżej 200 m²,
-
50 producentów uczestniczących w systemie.
Głównym celem systemu jest osiągnięcie unijnych poziomów selektywnej zbiórki:
-
77 proc. w latach 2025–2028,
-
90 proc. od 2029 roku.
Problemy i kontrole
Do resortu docierają sygnały o nieprawidłowościach, m.in.:
-
błędach w kodach EAN,
-
problemach z przyjęciem opakowania przez automat,
-
próbach wyłudzeń kaucji.
Ministerstwo zapewnia, że skala zjawiska jest niewielka.
Ważne: jeśli automat nie przyjmie butelki, sklep ma obowiązek przyjąć ją ręcznie. Odmowa przyjęcia opakowania lub zwrot kaucji w innej wysokości niż wskazana na etykiecie może skutkować karą. Resort zapowiada kontrole, w pierwszej kolejności w dużych placówkach.
