Program „Czyste Powietrze” ma działać szybciej i prościej. Rząd zapowiada zmiany, które mogą realnie ułatwić dostęp do dotacji na wymianę ogrzewania i termomodernizację domu. Szczegóły są istotne zwłaszcza dla właścicieli domów jednorodzinnych.
Zmiany w „Czystym Powietrzu” już w 2026 roku
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej potwierdził, że w 2026 roku program „Czyste Powietrze” przejdzie kolejną korektę. Jej celem jest uproszczenie zasad i zwiększenie dostępności wsparcia, szczególnie dla osób, które do tej pory nie mogły spełnić wszystkich wymogów formalnych.
Pierwszym krokiem będą konsultacje społeczne i branżowe, które ruszą 16 lutego 2026 r. Nie wszystkie zmiany wejdą w życie jednocześnie — część z nich nie wymaga zgody instytucji unijnych i może obowiązywać szybciej.
Krótszy wymagany okres posiadania domu
Jedna z najważniejszych zapowiadanych zmian dotyczy własności nieruchomości. Obecnie, aby otrzymać dotację, trzeba być właścicielem lub współwłaścicielem domu przez co najmniej 3 lata.
Po zmianach:
-
wymagany okres ma zostać skrócony do 1 roku,
-
z programu będą mogły skorzystać także osoby, które kupiły dom lub otrzymały go w darowiźnie,
-
warunkiem będzie posiadanie minimum 50 proc. udziałów w nieruchomości.
To istotne ułatwienie dla nowych właścicieli domów, którzy chcą szybko przeprowadzić inwestycje.
Bon na audyt energetyczny – mniej kosztów na start
Rząd planuje wprowadzenie bonu na audyt energetyczny, który pozwoli sfinansować obowiązkowy audyt bez wydatków z własnej kieszeni. Z bonu będzie można skorzystać za pośrednictwem gmin, które pełnią rolę operatorów programu.
Operatorzy:
-
pomagają przejść przez cały proces inwestycji,
-
są niezbędni przy wsparciu najuboższych beneficjentów,
-
obecnie działa ich nieco ponad 1500 na około 2500 gmin w Polsce.
Nowe rozwiązanie ma zachęcić kolejne samorządy do udziału w programie.
Więcej czasu na rozliczenie zaliczki
Kolejna zmiana dotyczy prefinansowania. Rząd chce wydłużyć termin na rozliczenie zaliczki:
-
z 120 do 180 dni.
To odpowiedź na problemy zgłaszane przez beneficjentów, którzy nie byli w stanie zakończyć prac w obecnym, krótszym terminie.
Częściowa termomodernizacja zamiast pełnej
Ułatwienia mają objąć także osoby uprawnione do podwyższonego poziomu dofinansowania, czyli dotacji sięgającej do 70 proc. kosztów kwalifikowanych.
Nowe zasady zakładają, że:
-
wystarczy osiągnięcie minimum 30 proc. oszczędności energii pierwotnej,
-
możliwa będzie wymiana źródła ciepła i częściowa termomodernizacja,
-
zakres prac będzie wynikał z audytu energetycznego.
Dzięki temu wejście do programu ma być prostsze i tańsze.
Umowy trójstronne i sprawdzeni wykonawcy
W planach jest również:
-
wprowadzenie umów trójstronnych (fundusz – beneficjent – wykonawca),
-
stworzenie listy rekomendowanych wykonawców.
Skorzystanie z takiej listy nie będzie obowiązkowe, ale ma pomóc uniknąć nierzetelnych firm i ograniczyć liczbę nieprawidłowości.
Dlaczego wniosków jest mniej niż wcześniej?
Poprzednia reforma programu ograniczyła nadużycia, ale jednocześnie spowodowała spadek liczby wniosków. Powody są dwa:
-
brak dotacji na kotły gazowe (wynik przepisów UE),
-
obowiązek wykonania audytu energetycznego i termomodernizacji.
Aktualnie w systemie znajduje się:
-
około 55 tys. kompletnych wniosków,
-
ponad 25 tys. wniosków roboczych, czekających na uzupełnienia.
Kiedy zmiany wejdą w życie?
-
część uproszczeń może obowiązywać pod koniec I kwartału 2026 r.,
-
bardziej rozbudowane zmiany, wymagające zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego, planowane są na koniec roku.
Rząd zapowiada, że celem jest jedno: żeby o dotację było realnie łatwiej.
