Czy dzieci i młodzież poniżej 15. roku życia stracą dostęp do mediów społecznościowych? Taki scenariusz staje się coraz bardziej realny. Ministerstwo Edukacji Narodowej pracuje nad nową propozycją przepisów, które miałyby znacznie ograniczyć dostęp nieletnich do takich platform jak TikTok, Instagram, YouTube, Facebook czy Snapchat. Inspiracją dla projektu są surowe rozwiązania wprowadzone niedawno w Australii. Czy Polska pójdzie w jej ślady?
Australijski wzorzec: pierwsze globalne ograniczenia
Australia jako pierwszy kraj na świecie wprowadziła ograniczenia wiekowe dla użytkowników mediów społecznościowych, zakazując osobom poniżej 16. roku życia rejestracji na popularnych platformach. Zmiany objęły takie serwisy jak TikTok, Instagram, Facebook, X (dawny Twitter), Reddit, Threads czy YouTube.
Firmy technologiczne, które nie dostosują się do nowych przepisów, muszą się liczyć z dotkliwymi karami finansowymi – nawet do 28 milionów euro. Działania Australii wywołały szeroki oddźwięk międzynarodowy i szybko stały się inspiracją dla kolejnych państw, w tym Polski.
Polski projekt: zakaz dla dzieci poniżej 15 lat
W Polsce trwają prace nad projektem ustawy, który wprowadziłby ograniczenia korzystania z mediów społecznościowych dla dzieci i młodzieży poniżej 15. roku życia. Inicjatywa nie pochodzi bezpośrednio od rządu, lecz jest projektem poselskim przygotowywanym przez parlamentarzystów Koalicji Obywatelskiej: Barbarę Nowacką (szefową MEN) oraz Romana Giertycha.
Celem proponowanych zmian jest ograniczenie wpływu szkodliwych treści na rozwój młodych ludzi. Chodzi m.in. o problemy psychiczne, uzależnienia, hejty i przemoc cyfrową, z którymi coraz częściej borykają się dzieci.
Dlaczego projekt poselski, a nie rządowy?
Szefowa MEN wyjaśniła, że projekt został zgłoszony jako inicjatywa poselska, ponieważ dotyczy wielu obszarów – nie tylko edukacji, ale także cyfryzacji, wymiaru sprawiedliwości i gospodarki. Tak szeroki temat wymaga zaangażowania różnych instytucji i organizacji społecznych, dlatego formuła poselska ma zapewnić większą elastyczność i szybsze procedowanie.
15 lat zamiast 16 – „rozsądna granica”
Choć Australia zdecydowała się na granicę wieku wynoszącą 16 lat, polscy decydenci uważają, że taka bariera może być zbyt wysoka. W Polsce zaproponowano minimalny wiek 15 lat, co – jak podkreśla Barbara Nowacka – lepiej odpowiada realiom społecznym i jest już obecne w niektórych obowiązujących przepisach.
Nie tylko Polska: trend międzynarodowy
Nie tylko Australia i Polska interesują się ograniczaniem dostępu do social mediów dla dzieci. Nad podobnymi regulacjami pracują również:
-
Francja, gdzie prezydent Emmanuel Macron zapowiedział wprowadzenie zakazu korzystania z platform społecznościowych dla osób poniżej 15. roku życia.
-
Dania, gdzie rozważa się możliwość użytkowania aplikacji przez dzieci w wieku 13–15 lat wyłącznie za zgodą rodziców.
-
Szwecja, która powierzyła ekspertom analizę, jak platformy społecznościowe wpływają na młodzież i czy potrzebne są ograniczenia prawne.
Dlaczego to ważne? MEN tłumaczy motywacje
Według szefowej resortu edukacji, media społecznościowe mają coraz silniejszy i często negatywny wpływ na psychikę młodego pokolenia. Wśród najczęściej wymienianych problemów znajdują się:
-
izolacja społeczna,
-
depresja i stany lękowe,
-
narażenie na hejt,
-
kontakt z treściami o charakterze samobójczym, przemocowym lub seksualnym.
Nowacka podkreśliła, że zakaz smartfonów w szkołach to tylko półśrodek, ponieważ dzieci najczęściej korzystają z aplikacji w domu – bez nadzoru. Dlatego potrzebne są kompleksowe i systemowe rozwiązania, które będą działać także poza murami szkoły.
Co dalej? Konsultacje z organizacjami i prace w Sejmie
Projekt ustawy ma zostać zaprezentowany do końca lutego 2026 roku. W międzyczasie, Komisja Dzieci i Młodzieży w Sejmie ma przeprowadzić spotkania z przedstawicielami organizacji pozarządowych i ekspertami w zakresie cyfryzacji i zdrowia psychicznego młodzieży.
Podsumowanie: cyfrowa rewolucja na horyzoncie
Planowane przepisy mogą diametralnie zmienić zasady funkcjonowania dzieci i młodzieży w internecie. Wprowadzenie wieku 15 lat jako granicy dostępu do mediów społecznościowych to rozwiązanie, które ma chronić młodych ludzi przed szkodliwymi treściami i ich konsekwencjami psychicznymi.
Choć temat budzi wiele emocji – zwłaszcza w kontekście wolności i praw dziecka – rosnące problemy zdrowia psychicznego wśród nastolatków wydają się wystarczającym argumentem do rozpoczęcia zmian. Czy Polska odważy się jako jedna z pierwszych w Europie wprowadzić takie przepisy? Czas pokaże.