Przełomowa ochrona dla 55+ i 60+ – Sąd Najwyższy mówi: koniec z wypowiedzeniami!

Sąd Najwyższy wydał 30 września 2025 roku uchwałę, która na nowo definiuje ochronę przedemerytalną w polskim prawie pracy. To długo wyczekiwane i jednoznaczne stanowisko, które kończy lata niepewności interpretacyjnej – i wprowadza realną zmianę dla tysięcy pracowników w wieku 55+ (kobiety) i 60+ (mężczyźni). Najważniejszy przekaz tej decyzji? Nawet umowy o pracę na czas określony podlegają ochronie przed wypowiedzeniem, jeśli pracownik wchodzi w wiek przedemerytalny.

Co oznacza uchwała Sądu Najwyższego dla pracowników?

Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę w poszerzonym składzie siedmiu sędziów, jednoznacznie stwierdził, że zakaz wypowiedzenia umowy o pracę wynikający z art. 39 Kodeksu pracy obejmuje także osoby zatrudnione na czas określony – nawet jeśli koniec umowy przypada przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Kluczowe przesłanie uchwały:

• Ochrona przedemerytalna dotyczy wszystkich pracowników, niezależnie od rodzaju umowy – terminowej czy bezterminowej.

• Pracownik objęty ochroną może domagać się przywrócenia do pracy, a nie tylko odszkodowania.

• Uchwała ma charakter zasady prawnej, co oznacza, że sądy pracy będą musiały ją stosować w podobnych przypadkach.

Kiedy rozpoczyna się ochrona?

Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy, ochrona przedemerytalna zaczyna działać, gdy pracownikowi pozostaje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, pod warunkiem, że spełnia on wymogi stażu uprawniającego do emerytury w dniu osiągnięcia tego wieku.

• Kobiety: ochrona zaczyna się z chwilą ukończenia 56 lat (4 lata przed ustawowym wiekiem emerytalnym 60 lat).

• Mężczyźni: ochrona obowiązuje od 61 roku życia (czyli 4 lata przed osiągnięciem wieku 65 lat).

Decydująca jest dokładna data urodzenia, a nie rok kalendarzowy. Jeśli kobieta kończy 56 lat w październiku, to właśnie od tego miesiąca przysługuje jej ochrona.

Ochrona obejmuje także umowy na czas określony

Najistotniejszą częścią uchwały jest przesądzenie, że nawet pracownik zatrudniony na umowę terminową może korzystać z ochrony, nawet jeśli jego umowa kończy się przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Przed uchwałą panowała rozbieżność w orzecznictwie:

• Część sądów uznawała, że ochrona przysługuje tylko wtedy, gdy pracownik "dopracuje" do wieku emerytalnego w ramach bieżącego zatrudnienia.

• Inne uznawały, że sama bliskość wieku emerytalnego wystarczy, by ochrona obowiązywała – niezależnie od końcowej daty umowy.

Obecnie, po wydaniu uchwały, przeważa interpretacja korzystna dla pracowników – każda osoba spełniająca kryteria wiekowe i stażowe, nawet na umowie terminowej, korzysta z ochrony.

Co zyskuje pracownik w wieku ochronnym?

Dzięki rozszerzeniu wykładni art. 39 Kodeksu pracy, pracownik objęty ochroną może:

• Zaskarżyć wypowiedzenie do sądu pracy w ciągu 21 dni.

• Domagać się przywrócenia do pracy, co do tej pory nie było możliwe w przypadku umów terminowych.

• Uzyskać odszkodowanie za cały okres pozostawania bez pracy – bez górnego limitu kwotowego.

Przykład: jeżeli pracownik zarabiał 6000 zł miesięcznie i sprawa trwała w sądzie 2 lata, może on otrzymać aż 144 000 zł wynagrodzenia za ten czas – oprócz przywrócenia do pracy.

Dla pracodawców: większe obowiązki i ryzyko

Rozszerzenie ochrony oznacza, że pracodawca nie może swobodnie wypowiadać umowy osobom w wieku przedemerytalnym – nawet tym, które zatrudnił na czas określony. Ewentualna próba wypowiedzenia musi:

• opierać się na realnych, dobrze udokumentowanych przesłankach (np. ciężkie naruszenie obowiązków),

• być zgodna z prawem (np. upadłość firmy),

• uwzględniać, czy pracownik nie wchodzi w okres ochronny w czasie trwania umowy.

Zatrudnienie osoby 55+ lub 60+ niesie obecnie dla pracodawcy większe ryzyko, dlatego możliwe jest, że niektórzy będą ostrożniej podejmować decyzje kadrowe – co niestety może odbić się na dostępności ofert pracy dla tej grupy wiekowej.

Co robić, jeśli jesteś objęty ochroną, a otrzymałeś wypowiedzenie?

1. Zbadaj, czy przysługuje Ci ochrona z art. 39 KP (wiek + staż).

2. Złóż odwołanie do sądu pracy w ciągu 21 dni.

3. Zbierz dokumentację: umowa, wypowiedzenie, korespondencja z pracodawcą.

4. Rozważ zgłoszenie sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) – to możesz zrobić anonimowo.

5. Nie zgadzaj się na rozwiązanie „za porozumieniem stron”, jeśli masz podejrzenie, że to próba obejścia ochrony.

Czy ochrona działa zawsze?

Nie. Istnieją wyjątki, kiedy ochrona z art. 39 KP nie obowiązuje:

• rozwiązanie umowy za porozumieniem stron,

• ciężkie naruszenie obowiązków (dyscyplinarka),

• ogłoszenie upadłości lub likwidacji pracodawcy,

• uzyskanie przez pracownika renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (art. 40 KP).

Znaczenie społeczne uchwały

Decyzja Sądu Najwyższego wzmacnia socjalny charakter prawa pracy. Dla pracowników w wieku przedemerytalnym oznacza to:

• większe poczucie bezpieczeństwa,

• możliwość planowania przejścia na emeryturę bez ryzyka nagłego zwolnienia,

• lepszą ochronę przed dyskryminacją ze względu na wiek.

To także sygnał dla pracodawców, że osoby starsze muszą być traktowane z należytą ostrożnością i zgodnie z prawem – niezależnie od rodzaju umowy, jaką zawarli.

Podstawa prawna:

• Art. 39 Kodeksu pracy (Dz.U. z 2025 r., poz. 277)

• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30.09.2025 r., sygn. III PZP 6/24