Rząd przygotował nowe rozwiązanie dla osób, którym ZUS pomniejszył emeryturę powszechną o wcześniej pobrane świadczenia. Projekt może objąć około 196,5 tys. emerytów. Podwyżki miałyby być naliczane z urzędu, ale nie każdy otrzyma dodatkowe pieniądze.
Dlaczego ZUS pomniejszał emerytury?
Od 1 stycznia 2013 roku obowiązuje przepis, zgodnie z którym przy obliczaniu emerytury powszechnej ZUS odejmuje od zgromadzonego kapitału kwoty wcześniej wypłaconych emerytur.
Problem polega na tym, że część osób przeszła na wcześniejszą emeryturę, zanim dowiedziała się o planowanym wprowadzeniu takich zasad. Emeryci zaczęli więc domagać się ponownego obliczenia świadczeń bez niekorzystnego pomniejszenia.
Rządowy projekt UD204 ma uregulować tę kwestię i ograniczyć trwające od lat spory z ZUS.
Kto może zostać objęty nowymi przepisami?
Projekt dotyczy osób, które:
- złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku,
- korzystały z jednej z wcześniejszych emerytur wymienionych w projekcie,
- nabyły prawo do emerytury powszechnej po 31 grudnia 2012 roku,
- nie otrzymały wcześniej prawomocnego wyroku sądu przyznającego pełne przeliczenie świadczenia.
Nowe rozwiązanie ma objąć między innymi część nauczycieli, kolejarzy oraz osób pracujących w szczególnych warunkach.
Nie oznacza to jednak, że każdy wcześniejszy emeryt otrzyma podwyżkę.
ZUS obliczy specjalne zwiększenie
Najnowsza wersja projektu nie przewiduje pełnego przeliczenia emerytury. ZUS ma najpierw obliczyć hipotetyczną emeryturę powszechną bez pomniejszenia jej o wcześniej pobrane świadczenia.
Następnie porówna ją z wcześniejszą emeryturą i ustali różnicę. Kwota ta zostanie pomnożona przez indywidualny współczynnik korygujący.
W praktyce oznacza to, że emeryt nie zawsze otrzyma całą różnicę między świadczeniami.
Jeżeli hipotetyczna emerytura powszechna będzie równa albo niższa od wcześniejszej emerytury, ZUS umorzy postępowanie. W takiej sytuacji podwyżki nie będzie.
Ile może wynieść podwyżka?
Wysokość zwiększenia będzie obliczana indywidualnie. W przykładach przedstawionych w uzasadnieniu projektu wskazano kwoty:
- 552 zł brutto miesięcznie,
- 393 zł brutto miesięcznie,
- 303 zł brutto miesięcznie,
- 89 zł brutto miesięcznie.
Nie są to jednak minimalne ani maksymalne stawki.
Według rządowych szacunków osoby pobierające już emeryturę powszechną mają zyskać średnio około 255 zł miesięcznie. W przypadku osób, które nadal pobierają wyłącznie wcześniejszą emeryturę, średnie zwiększenie oszacowano na około 380 zł miesięcznie.
Projekt może objąć około 196,5 tys. emerytów oraz około 21,8 tys. osób pobierających renty rodzinne po uprawnionych osobach.
ZUS ma działać bez wniosku
Zwiększenie emerytury ma zostać ustalone z urzędu. Osoby, które już osiągnęły powszechny wiek emerytalny, nie powinny więc składać dodatkowego wniosku.
ZUS miałby trzy miesiące na przeprowadzenie obliczeń, licząc od 1 maja 2027 roku.
W przypadku osób, które osiągną powszechny wiek emerytalny później, zwiększenie również ma być ustalane z urzędu – w ciągu trzech miesięcy od osiągnięcia tego wieku.
Nie będzie wyrównania za poprzednie lata
Projekt nie przewiduje wypłaty rekompensat za wszystkie lata pobierania pomniejszonego świadczenia.
Emeryci nie otrzymają więc automatycznie wieloletnich wyrównań sięgających kilkudziesięciu lub nawet ponad 100 tys. zł. Zwiększenie ma przysługiwać zasadniczo na przyszłość – najwcześniej od 1 maja 2027 roku.
To jedna z najważniejszych różnic w porównaniu z rozwiązaniem zastosowanym wcześniej wobec części osób z rocznika 1953.
Co ze sprawami w sądach?
Postępowania rozpoczęte przed wejściem nowych przepisów w życie mają być prowadzone aż do ich prawomocnego zakończenia.
Projekt zakłada jednak, że po wejściu ustawy w życie nie będą wszczynane nowe postępowania administracyjne i cywilne dotyczące pełnego przeliczenia emerytury bez zastosowania niekorzystnego pomniejszenia.
Rozwiązanie to budzi zastrzeżenia prawników. Eksperci wskazują, że może ono ograniczać emerytom prawo do dochodzenia korzystniejszego przeliczenia przed sądem.
Od kiedy nowe zasady?
Zgodnie z projektem ustawa miałaby wejść w życie 1 kwietnia 2027 roku. Zwiększenia byłyby wypłacane najwcześniej od 1 maja 2027 roku.
Na 25 lipca 2026 roku przepisy nie zostały jeszcze uchwalone. Projekt znajduje się na etapie prac legislacyjnych, dlatego jego treść i terminy mogą się jeszcze zmienić.
Podstawa: projekt UD204 z 13 lipca 2026 roku oraz Ocena Skutków Regulacji opublikowane przez Rządowe Centrum Legislacji.
