Od 1 października 2026 roku Narodowy Fundusz Zdrowia uruchomi nowy program profilaktyczny, którego celem jest wcześniejsze wykrywanie raka płuca. Osoby spełniające określone warunki będą mogły bezpłatnie wykonać niskodawkową tomografię komputerową płuc finansowaną przez NFZ.
Program został wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia i będzie realizowany przez placówki, które podpiszą umowy z Funduszem.
Kto będzie mógł skorzystać z badania?
Program skierowano przede wszystkim do osób z wieloletnią historią palenia papierosów.
Do bezpłatnej tomografii zostaną zakwalifikowane:
- osoby w wieku 55–74 lata, które mają historię palenia wynoszącą co najmniej 20 paczkolat, a od rzucenia palenia nie minęło więcej niż 15 lat lub nadal palą,
- osoby w wieku 50–54 lata, jeśli oprócz takiej samej historii palenia mają również co najmniej jeden dodatkowy czynnik zwiększający ryzyko zachorowania.
Dodatkowe czynniki ryzyka
Młodsi pacjenci będą mogli skorzystać z programu między innymi wtedy, gdy:
- byli przez co najmniej dwa lata narażeni zawodowo na kontakt z niebezpiecznymi substancjami, takimi jak azbest czy spaliny silników Diesla,
- byli narażeni na działanie radonu,
- chorowali wcześniej na wybrane nowotwory,
- w ich najbliższej rodzinie występował rak płuca,
- cierpią na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP).
Program obejmie również osoby, które zakończyły leczenie raka płuca i zakończyły pięcioletni okres monitorowania po terapii.
Badanie będzie wykonywane raz w roku
Osoby zakwalifikowane do programu będą mogły wykonywać niskodawkową tomografię komputerową płuc co 12 miesięcy.
Przed skierowaniem na badanie lekarz sprawdzi, czy pacjent spełnia wszystkie kryteria udziału w programie.
Nie każdy będzie mógł skorzystać
NFZ nie zakwalifikuje do programu osób, które:
- miały tomografię klatki piersiowej w ciągu ostatnich 12 miesięcy,
- mają przeciwwskazania do wykonania badania,
- mają objawy wymagające pilnej diagnostyki, takie jak przewlekły kaszel, krwioplucie, chrypka czy niezamierzona utrata masy ciała.
Co po wykonaniu tomografii?
Po badaniu pacjent otrzyma wynik oraz dalsze zalecenia.
Możliwe są trzy rozwiązania:
- zakończenie diagnostyki przy prawidłowym wyniku,
- wyznaczenie kolejnej tomografii kontrolnej,
- skierowanie na dalsze badania, jeśli zostaną wykryte niepokojące zmiany.
Osoby, które nadal palą papierosy, otrzymają także wsparcie w zakresie rzucenia nałogu.
Badania wykonają wybrane placówki
Program będą mogły realizować wyłącznie ośrodki dysponujące odpowiednim sprzętem oraz personelem posiadającym doświadczenie w wykonywaniu i opisywaniu niskodawkowej tomografii komputerowej płuc. Placówki będą musiały również korzystać ze specjalistycznego oprogramowania wspomagającego wykrywanie zmian w płucach.
Dlaczego to ważne?
Rak płuca pozostaje jednym z najgroźniejszych nowotworów i każdego roku odpowiada za tysiące zgonów w Polsce. Nowy program ma zwiększyć szanse na wykrycie choroby na wczesnym etapie, kiedy leczenie może przynieść najlepsze efekty.
