Renta wdowia miała poprawić sytuację finansową osób, które po śmierci małżonka zostały z jednym dochodem. Zainteresowanie świadczeniem okazało się ogromne, jednak nie każdy wniosek kończy się wypłatą. ZUS wskazuje, że część seniorów popełnia ten sam błąd w formularzu.
Blisko 200 tys. odmów w sprawie renty wdowiej
Przepisy dotyczące renty wdowiej weszły w życie 1 stycznia 2025 roku, natomiast wypłaty połączonych świadczeń rozpoczęły się 1 lipca 2025 roku. Rozwiązanie szybko zyskało popularność — w ciągu pierwszego roku złożono ponad milion wniosków.
Nie wszystkie dokumenty zostały jednak rozpatrzone pozytywnie. Od uruchomienia nowych zasad ZUS wydał blisko 200 tys. decyzji odmownych. Część wynikała z niespełnienia warunków ustawowych, ale zdarzały się również przypadki, w których problemem było nieprawidłowe wypełnienie formularza.
Szczególnie kłopotliwa okazuje się część dotycząca innych świadczeń, do których senior ma już ustalone prawo.
Na czym dokładnie polega renta wdowia?
Renta wdowia nie jest osobnym, całkowicie nowym świadczeniem. To mechanizm pozwalający połączyć rentę rodzinną po zmarłym małżonku z własną emeryturą lub rentą.
Do końca 2026 roku uprawniona osoba może wybrać jeden z dwóch wariantów:
-
100 proc. własnej emerytury lub renty i 15 proc. renty rodzinnej,
-
100 proc. renty rodzinnej i 15 proc. własnego świadczenia.
Wybór powinien zależeć od wysokości obu kwot. Jeżeli własna emerytura jest wyższa, zazwyczaj korzystniejsze będzie pobieranie jej w całości i doliczenie części renty rodzinnej. Gdy wyższa jest renta po zmarłym małżonku, bardziej opłacalny może być odwrotny wariant.
Senior może wskazać wybraną opcję samodzielnie. Może także poprosić ZUS, aby instytucja ustaliła korzystniejszy sposób wypłaty.
Od 1 stycznia 2027 roku druga część świadczenia wzrośnie
Obecny udział drugiego świadczenia, wynoszący 15 proc., ma charakter przejściowy. Od 1 stycznia 2027 roku zostanie podwyższony do 25 proc.
Osoby, które już pobierają rentę wdowią, nie będą musiały ponownie składać formularza. ZUS ma podwyższyć odpowiednią część świadczenia automatycznie.
Nie oznacza to jednak, że każda wypłata zwiększy się dokładnie o taką samą kwotę. Nadal będzie obowiązywał ustawowy limit łącznej wysokości świadczeń.
Limit renty wdowiej w 2026 roku wynosi 5935,47 zł brutto
Suma świadczeń wypłacanych w ramach renty wdowiej nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury.
Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto, dlatego aktualny limit renty wdowiej to 5935,47 zł brutto miesięcznie.
Jeżeli obliczona suma przekroczy ten próg, ZUS pomniejszy wypłatę o wartość nadwyżki. Senior otrzyma wówczas decyzję zawierającą informację o zastosowanym ograniczeniu.
Jeżeli już jedno świadczenie — własna emerytura albo renta rodzinna — jest równe limitowi lub go przekracza, połączenie wypłat nie będzie możliwe. ZUS będzie wypłacał wyłącznie wyższe świadczenie albo to wskazane przez zainteresowanego.
Do limitu mogą być wliczane również niektóre regularne dodatki oraz świadczenia zagraniczne. Nie są natomiast uwzględniane między innymi trzynasta i czternasta emerytura, świadczenie wspierające czy wybrane świadczenia z pomocy społecznej.
Najczęstszy błąd znajduje się na trzeciej stronie wniosku
Wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną składa się na formularzu ERWD. Dokument ma sześć stron, ale największe problemy pojawiają się zazwyczaj na stronie trzeciej, w części zawierającej oświadczenia wnioskodawcy.
Jedno z pytań dotyczy tego, czy osoba ma przyznane inne świadczenie albo oczekuje na decyzję dotyczącą takiego świadczenia. Wielu seniorów zaznacza odpowiedź „Nie”, ponieważ obecnie otrzymuje wyłącznie jedną wypłatę.
To może być poważny błąd.
Zawieszone świadczenie nadal jest przyznane
Część wdów i wdowców przed laty uzyskała prawo zarówno do własnej emerytury, jak i do renty rodzinnej, ale zdecydowała się pobierać wyłącznie korzystniejszą kwotę. Drugie świadczenie zostało wtedy zawieszone.
Zawieszenie wypłaty nie oznacza jednak utraty prawa do świadczenia.
Jeżeli senior ma przyznaną emeryturę, ale jej nie pobiera, ponieważ wybrał rentę rodzinną, powinien zaznaczyć w formularzu odpowiedź „Tak”. Tak samo należy postąpić w sytuacji odwrotnej — gdy wypłacana jest emerytura, a przyznana renta rodzinna pozostaje zawieszona.
Podanie odpowiedzi niezgodnej ze stanem faktycznym może doprowadzić do odmowy albo konieczności dodatkowego wyjaśniania sprawy.
Brak informacji o zagranicznym świadczeniu wydłuży procedurę
Kolejnym częstym uchybieniem jest pozostawienie pustej rubryki dotyczącej świadczeń przyznanych przez instytucje zagraniczne.
Nawet jeśli senior nie otrzymuje emerytury z innego państwa, powinien udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Pominięcie pola może sprawić, że ZUS rozpocznie postępowanie wyjaśniające.
W praktyce oznacza to dodatkową korespondencję, konieczność uzupełnienia dokumentów oraz dłuższe oczekiwanie na decyzję.
Kto może otrzymać rentę wdowią?
Samo posiadanie prawa do dwóch świadczeń nie wystarczy. Osoba ubiegająca się o ich połączenie musi spełnić kilka warunków.
Kobieta powinna mieć co najmniej 60 lat, a mężczyzna 65 lat. Do dnia śmierci współmałżonka małżonkowie musieli pozostawać we wspólności małżeńskiej. Prawo do renty rodzinnej powinno zostać nabyte nie wcześniej niż pięć lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.
Osoba składająca wniosek nie może również pozostawać w nowym związku małżeńskim. Ponowne zawarcie małżeństwa wyklucza możliwość korzystania z renty wdowiej.
Jak złożyć formularz ERWD bez ryzyka opóźnienia?
Wniosek można przekazać osobiście w placówce ZUS, wysłać pocztą albo złożyć elektronicznie przez eZUS.
Przed wysłaniem dokumentu warto dokładnie sprawdzić wszystkie rubryki, zwłaszcza część dotyczącą własnej emerytury, renty rodzinnej, świadczeń zawieszonych oraz świadczeń zagranicznych.
Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch sytuacji: braku prawa do świadczenia oraz zawieszenia jego wypłaty. To właśnie pomylenie tych pojęć może sprawić, że senior będzie dłużej czekał na pieniądze albo otrzyma decyzję odmowną.
