Krem z filtrem chroni skórę dziecka przed poparzeniem słonecznym, ale nie chroni przed przegrzaniem organizmu. To dlatego pediatrzy podczas upałów powtarzają jedną najważniejszą zasadę: dziecko powinno unikać bezpośredniego słońca w najgorętszych godzinach dnia.
Najlepiej planować spacery, plac zabaw, rower, plażę i basen rano albo późnym popołudniem. W godzinach największego nasłonecznienia dziecko powinno odpoczywać w cieniu, chłodnym pomieszczeniu lub miejscu z dobrą wentylacją.
Sam filtr to za mało
Wielu rodziców smaruje dziecko kremem SPF 30 lub SPF 50 i zakłada, że to wystarczy. To błąd. Krem z filtrem dla dziecka zmniejsza ryzyko oparzenia skóry, ale nie obniża temperatury ciała.
Dziecko może mieć dobrze zabezpieczoną skórę, a mimo to doznać przegrzania, odwodnienia albo udaru cieplnego. Szczególnie narażone są niemowlęta, małe dzieci, dzieci bardzo aktywne oraz te, które długo bawią się na słońcu bez przerw.
NHS podkreśla, aby nie polegać wyłącznie na kremie przeciwsłonecznym. Ochrona powinna obejmować także cień, odpowiednie ubranie i unikanie słońca wtedy, gdy jest najmocniejsze.
Najważniejsza zasada: cień między 11:00 a 15:00
W czasie upałów największe znaczenie ma ograniczenie ekspozycji na słońce w środku dnia. To właśnie wtedy promieniowanie UV i temperatura są najbardziej obciążające dla organizmu.
Dobra zasada dla rodzica brzmi:
- unikaj pełnego słońca między 11:00 a 15:00,
- wybieraj cień, parasol, zadaszenie lub chłodne pomieszczenie,
- aktywność fizyczną planuj rano albo wieczorem,
- rób regularne przerwy na picie,
- nie zostawiaj dziecka w nagrzanym wózku, aucie ani namiocie plażowym.
NHS zaleca spędzanie czasu w cieniu, gdy słońce jest najsilniejsze, oraz szczególną ostrożność wobec dzieci i niemowląt. Dzieci poniżej 6. miesiąca życia powinny być trzymane z dala od bezpośredniego, silnego słońca.
Dlaczego dzieci szybciej się przegrzewają?
Organizm dziecka nie radzi sobie z upałem tak skutecznie jak organizm dorosłego. Małe dzieci szybciej tracą wodę, intensywnie się ruszają i często nie zgłaszają pragnienia na czas.
Do przegrzania może dojść szybciej, niż rodzic się spodziewa. Ryzyko rośnie, gdy dziecko:
- długo biega w pełnym słońcu,
- ma za ciepłe lub sztuczne ubranie,
- pije za mało wody,
- przebywa w dusznym wózku,
- siedzi w nagrzanym samochodzie,
- bawi się na plaży, betonie lub placu zabaw bez cienia.
Nawet najlepszy filtr nie zatrzyma wzrostu temperatury ciała. Dlatego przy upale ważniejszy od kolejnej warstwy kremu jest cień, nawodnienie i przerwy od aktywności.
Jak chronić dziecko w praktyce?
Najlepsza ochrona przed upałem to kilka prostych działań naraz. Krem jest tylko jednym z nich.
Podczas gorącego dnia zadbaj o:
- krem z filtrem minimum SPF 30,
- nakrycie głowy z daszkiem lub rondem,
- przewiewne ubranie w jasnym kolorze,
- okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV,
- wodę zawsze pod ręką,
- odpoczynek w cieniu,
- unikanie intensywnego wysiłku w południe.
Sunscreen trzeba nakładać na odsłoniętą skórę i ponawiać aplikację. NHS przypomina, że krem należy nakładać ponownie często, szczególnie po kąpieli, wytarciu ręcznikiem, spoceniu się lub starciu preparatu ze skóry. Zalecane jest też ponowne nakładanie co około 2 godziny.
Uwaga na wodę, piasek i beton
Rodzice często myślą, że dziecko w wodzie jest bezpieczne przed słońcem. Tymczasem woda może dawać złudne uczucie chłodu, a jednocześnie odbija promieniowanie UV.
Podobnie działa piasek, beton, jasne płytki i powierzchnie przy basenie. Dziecko może się opalić albo poparzyć szybciej, niż się wydaje.
Dlatego po wyjściu z wody trzeba:
- osuszyć dziecko,
- ponownie nałożyć krem,
- podać wodę do picia,
- zrobić przerwę w cieniu,
- sprawdzić, czy dziecko nie jest osłabione lub rozdrażnione.
NHS zwraca uwagę, że woda zmywa krem przeciwsłoneczny, a jej chłodzący efekt może sprawiać, że człowiek nie czuje, iż skóra się przypala. Woda odbija też promienie UV, zwiększając ekspozycję.
Objawy przegrzania u dziecka
Przegrzanie nie zawsze zaczyna się dramatycznie. Czasem dziecko po prostu robi się marudne, senne albo „dziwnie spokojne”.
Niepokojące objawy to:
- silne pragnienie,
- ból głowy,
- zawroty głowy,
- nudności lub wymioty,
- osłabienie,
- rozdrażnienie,
- skurcze brzucha, rąk lub nóg,
- nadmierne pocenie,
- blada, wilgotna skóra,
- wysoka temperatura.
NHS wskazuje, że objawy wyczerpania cieplnego u dzieci są często podobne jak u dorosłych i obejmują m.in. zmęczenie, zawroty głowy, ból głowy, nudności, wymioty, nadmierne pocenie, skurcze, wysoką temperaturę, silne pragnienie i drażliwość.
Co zrobić, gdy dziecko źle się czuje?
Jeśli podejrzewasz przegrzanie, nie czekaj, aż „samo przejdzie”. Trzeba działać od razu.
Zrób kolejno:
- przenieś dziecko do cienia lub chłodnego pomieszczenia,
- zdejmij nadmiar ubrań,
- podawaj małe łyki wody,
- chłodź skórę letnią wodą,
- wachluj lub użyj wentylatora,
- połóż chłodne okłady na kark, pachy lub szyję,
- obserwuj, czy stan poprawia się w ciągu 30 minut.
NHS zaleca przy objawach wyczerpania cieplnego przeniesienie osoby w chłodne miejsce, zdjęcie zbędnej odzieży, podanie płynów oraz chłodzenie skóry wodą, wachlowaniem lub chłodnymi okładami. Poprawa powinna pojawić się w ciągu około 30 minut.
Kiedy pilnie szukać pomocy?
Natychmiastowa pomoc jest potrzebna, jeśli dziecko mimo chłodzenia nadal źle się czuje, ma bardzo wysoką temperaturę, jest splątane, bardzo senne, oddycha szybko, ma szybkie bicie serca, traci przytomność albo pojawiają się drgawki.
Alarmujące są szczególnie:
- brak poprawy po 30 minutach chłodzenia,
- zaburzenia świadomości,
- omdlenie,
- drgawki,
- gorąca skóra bez pocenia,
- bardzo szybki oddech,
- bardzo szybkie bicie serca.
Udar cieplny jest stanem nagłym. NHS podkreśla, że objawy takie jak bardzo wysoka temperatura, brak poprawy po odpoczynku i chłodzeniu, dezorientacja, drgawki lub utrata przytomności wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.
Najważniejsze dla rodzica
Krem z filtrem nie wystarczy, bo chroni skórę, ale nie zabezpiecza dziecka przed przegrzaniem. Podczas upałów najważniejsza jest zasada: cień i przerwa od słońca w najgorętszych godzinach dnia.
Dziecko powinno pić regularnie, nosić lekkie ubranie, mieć nakrycie głowy i odpoczywać z dala od pełnego słońca. Najlepiej planować aktywności rano lub późnym popołudniem.
Jeśli dziecko robi się senne, rozdrażnione, bardzo spragnione, ma ból głowy, nudności lub wysoką temperaturę, potraktuj to poważnie. W upale szybka reakcja ma ogromne znaczenie.
