Bezpłatny aparat na zęby w NFZ? Rodzice muszą pilnować kluczowego terminu!

Krzywe zęby u dziecka to nie tylko kwestia estetyki, ale często także zdrowia. Leczenie ortodontyczne bywa jednak bardzo drogie. Niewielu rodziców wie, że w określonych przypadkach aparat może być sfinansowany przez NFZ. Decyduje jeden kluczowy termin.

Do ukończenia 12 lat – to granica refundacji

Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje leczenie ortodontyczne wyłącznie dzieciom, które nie ukończyły 12. roku życia. Co istotne, nie chodzi tylko o samą wizytę – leczenie musi rozpocząć się przed 12. urodzinami dziecka.

W ramach refundacji NFZ pokrywa koszty:

• aparatu ruchomego (zdejmowanego),

• wizyt kontrolnych związanych z jego użytkowaniem.

Po przekroczeniu tej granicy wiekowej rodzice muszą pokryć koszty leczenia prywatnie.

Nie każda wada zgryzu daje prawo do darmowego aparatu

Refundacja nie przysługuje automatycznie każdemu dziecku z krzywymi zębami. Konieczne są wskazania medyczne, które potwierdzi ortodonta pracujący w placówce mającej umowę z NFZ.

Lekarz ocenia stan uzębienia podczas badania klinicznego, a w razie potrzeby zleca dodatkową diagnostykę, np. zdjęcie pantomograficzne.

Do wad najczęściej kwalifikujących do leczenia w ramach NFZ należą m.in.:

• tyłozgryz i przodozgryz,

• zgryz otwarty,

• zgryz krzyżowy,

• znaczne stłoczenia zębów,

• poważne zaburzenia wzrostu szczęki lub żuchwy.

Ostateczną decyzję o zakwalifikowaniu do leczenia podejmuje specjalista.

Wyjątki: leczenie nawet do 18. roku życia

W określonych przypadkach opieka ortodontyczna może być finansowana dłużej. Dotyczy to dzieci:

• z brakami zębowymi wymagającymi protez ortodontycznych,

• z poważnymi wadami zgryzu,

• z wadami towarzyszącymi zespołom wrodzonym w obrębie twarzoczaszki.

W takich sytuacjach leczenie może być prowadzone nawet do 18. roku życia. Kwalifikacja odbywa się m.in. z wykorzystaniem wskaźnika IOTN, który określa stopień potrzeby leczenia ortodontycznego.

Jak wygląda procedura krok po kroku?

Nie składa się osobnego wniosku do urzędu. Cała procedura odbywa się w poradni mającej kontrakt z NFZ.

Ścieżka wygląda następująco:

1. Wizyta u dentysty lub ortodonty przyjmującego na NFZ.

2. Ewentualne skierowanie do ortodonty.

3. Badanie i kwalifikacja do leczenia.

4. Wpisanie dziecka na listę oczekujących.

Czas oczekiwania zależy od regionu. Średnio wynosił:

• 76 dni w 2023 r.,

• 108 dni w 2024 r.,

• 86 dni w 2025 r.

W niektórych placówkach leczenie rozpoczyna się szybciej, w innych trzeba czekać kilka miesięcy.

Prywatnie to nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych

Po ukończeniu 12 lat refundacja aparatu nie przysługuje (poza wyjątkami medycznymi). Leczenie prywatne wiąże się z wysokimi kosztami:

• najprostsze leczenie – od kilku tysięcy zł,

• standardowa terapia dwóch łuków – kilkanaście tysięcy zł,

• nowoczesne nakładki (alignery) – nawet 20–25 tys. zł i więcej.

To dlatego tak ważne jest, by w przypadku podejrzenia wady zgryzu nie odkładać wizyty u specjalisty.

Coraz więcej pieniędzy na ortodoncję

Wydatki NFZ na leczenie ortodontyczne rosną z roku na rok. Wartość umów wynosiła:

• 2020 r. – ok. 135 mln zł,

• 2021 r. – ok. 159 mln zł,

• 2022 r. – ok. 206 mln zł,

• 2023 r. – ok. 288 mln zł,

• 2024 r. – ponad 371 mln zł.

Leczenie dzieci i młodzieży finansowane jest bez limitów, jednak dostępność zależy od liczby placówek w danym regionie.