Dla tysięcy Polaków to może być przełom. Rząd właśnie przygotował projekt nowych przepisów, które znacząco utrudnią dostęp do mieszkań komunalnych. Zmiany obejmują zarówno osoby, które dopiero chcą się ubiegać o lokal od gminy, jak i obecnych najemców. Co się zmieni i kto najbardziej odczuje nowe regulacje?
Nowe limity dochodów: kto nie spełni, ten nie dostanie mieszkania
Zgodnie z projektem przygotowanym przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, prawo do starania się o mieszkanie komunalne będzie przysługiwać tylko tym, którzy spełnią ustawowe limity dochodowe. To rewolucja – do tej pory samorządy mogły ustalać własne progi.
Nowe zasady przewidują, że:
-
dla gospodarstwa jednoosobowego dochód nie może przekroczyć 80 proc. przeciętnego wynagrodzenia brutto w województwie,
-
dla wieloosobowego gospodarstwa domowego – 60 proc. tej kwoty (na osobę).
Samorządy będą mogły podnieść te limity, ale już nie będą miały prawa ich obniżać.
Gmina sprawdzi, czy masz inne mieszkanie lub dom
Zgodnie z nowymi przepisami, nie będzie można ubiegać się o mieszkanie komunalne, jeśli posiada się:
-
lokal nadający się do zamieszkania,
-
dom jednorodzinny,
-
mieszkanie lub dom w tej samej lub pobliskiej miejscowości, w której znajduje się lokal komunalny.
Samorządy otrzymają również dostęp do centralnej bazy ksiąg wieczystych, co umożliwi szybsze sprawdzanie majątku kandydatów. W przypadku zatajenia posiadanych nieruchomości — umowa najmu będzie mogła zostać wypowiedziana z jednomiesięcznym terminem.
Zmiany dla obecnych najemców: dochody będą weryfikowane
Rząd nie zapomina również o tych, którzy już mają przyznane mieszkania komunalne. Teraz gmina będzie miała obowiązek weryfikacji dochodów co najmniej raz na trzy lata. Jeśli okaże się, że dochody najemcy przekraczają dopuszczalny próg, czeka go podwyżka czynszu.
Nowy system zakłada, że wysokość czynszu będzie rosła proporcjonalnie do stopnia przekroczenia progu dochodowego. Im wyższe dochody – tym większa podwyżka. Obecnie wielu najemców korzysta z preferencyjnych stawek mimo poprawy sytuacji finansowej. To się zmieni.
Z obowiązku weryfikacji dochodów będą zwolnieni:
-
emeryci i renciści,
-
osoby korzystające z zasiłku mieszkaniowego,
-
najemcy, którzy wyremontowali lokal na własny koszt lub przekazali gminie swoje mieszkanie.
Dziedziczenie? Nie tak łatwo jak dotąd
Jedną z głośniejszych zmian jest koniec automatycznego dziedziczenia mieszkań komunalnych. Po śmierci najemcy umowa wygaśnie automatycznie. Osoby, które mieszkały razem z najemcą (np. dzieci, małżonek, partner życiowy), będą miały tylko prawo do złożenia wniosku o nową umowę – i to pod warunkiem, że nie mają innej nieruchomości i spełniają kryteria dochodowe.
Na złożenie dokumentów będą mieć trzy miesiące, a gmina będzie mogła zaoferować im inny lokal niż dotychczasowy.
20 proc. mieszkań bez kryterium dochodowego – dla kogo?
Nowe przepisy przewidują też wyjątek – gminy będą mogły wynajmować do 20 proc. mieszkań w nowych i wyremontowanych budynkach na zasadach rynkowych, bez sprawdzania dochodów. Lokale te mają trafić do osób wykonujących zawody szczególnie potrzebne lokalnej społeczności, np. nauczycieli, lekarzy, pracowników pomocy społecznej.
Surowsze przepisy i więcej kontroli
Projekt zakłada również wzmocnienie uprawnień gmin i zarządców budynków:
-
możliwość wejścia do lokalu bez zgody najemcy w razie awarii lub zagrożenia (np. pożarowego),
-
obowiązkowe udostępnienie mieszkania do przeglądów technicznych – kto odmówi, może zostać ukarany grzywną.
Wprowadzane zmiany obejmą także inne ustawy mieszkaniowe — w tym Prawo budowlane, ustawę o własności lokali, ustawę o dodatkach mieszkaniowych, które zostaną doprecyzowane w zakresie obowiązków najemców i gmin.
Etap legislacyjny: konsultacje trwają
Projekt nowelizacji ustawy trafił do konsultacji międzyresortowych. Proces legislacyjny potrwa co najmniej kilka tygodni. Jeżeli ustawa wejdzie w życie w obecnym kształcie, dostęp do mieszkań komunalnych stanie się trudniejszy niż kiedykolwiek wcześniej – zarówno dla oczekujących, jak i dla obecnych najemców.