Coraz więcej samorządów szuka sposobów, by lepiej odpowiadać na potrzeby współczesnych rodzin. Jedno z polskich miast zdecydowało się przetestować rozwiązanie, które wzbudziło zainteresowanie rodziców w całym kraju. Czy dłuższe godziny pracy żłobków i przedszkoli rzeczywiście ułatwiają pogodzenie życia zawodowego z rodzinnym? Wyniki pilotażu mogą zaskoczyć.
Nowe godziny pracy żłobków i przedszkoli
Jeszcze kilka lat temu standardem było odbieranie dzieci z przedszkola do późnego popołudnia.
Dziś coraz więcej rodziców pracuje w systemie zmianowym, również wieczorami i w soboty, dlatego tradycyjne godziny funkcjonowania placówek nie zawsze odpowiadają ich potrzebom.
Sosnowiec postanowił sprawdzić, czy wydłużenie czasu opieki może ułatwić codzienne życie rodzinom.
Żłobek czynny w sobotę, a przedszkole do 20:00
Władze miasta uruchomiły program pilotażowy, w ramach którego wybrane przedszkola działały nawet do godziny 20:00, natomiast część żłobków zapewniała opiekę również w soboty.
Celem projektu było sprawdzenie, czy bardziej elastyczne godziny pracy placówek rzeczywiście pomogą rodzicom godzić obowiązki zawodowe z wychowywaniem dzieci.
To rozwiązanie szybko wywołało zainteresowanie w całej Polsce. Wielu rodziców podkreślało, że podobne udogodnienia przydałyby się również w ich miastach.
Dzieci zostawały 1 lub 2 godziny dłużej
Choć projekt wzbudził spore zainteresowanie medialne, rzeczywiste wykorzystanie wydłużonych godzin okazało się zróżnicowane.
Jak poinformował prezydent Sosnowca Arkadiusz Chęciński w rozmowie z Portalem Samorządowym, w jednej z placówek z dodatkowych godzin korzystało od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu dzieci miesięcznie. W innych zainteresowanie było początkowo niewielkie, jednak z czasem również zaczęło rosnąć.
Najważniejszy wniosek okazał się jednak inny. Większość dzieci pozostawała w przedszkolu jedynie godzinę lub dwie dłużej niż standardowy czas pracy placówki, a nie do późnych godzin wieczornych.
To ulga dla rodziców z pracą zmianową
Zmienia się rynek pracy, a wraz z nim codzienność rodzin. Coraz więcej osób wykonuje obowiązki zawodowe w handlu, ochronie zdrowia, transporcie, gastronomii czy usługach, gdzie praca zmianowa i weekendowa jest standardem.
Jednocześnie młode rodziny znacznie rzadziej mogą liczyć na codzienną pomoc dziadków lub innych bliskich. Wiele osób mieszka daleko od rodzinnych miejscowości, a starsze pokolenie często pozostaje aktywne zawodowo. To sprawia, że organizacja opieki nad dzieckiem bywa dużym wyzwaniem.
Demografia pozostaje jednym z największych wyzwań
Władze Sosnowca zwracają uwagę, że miasto od kilku lat zmaga się z wyraźnym spadkiem liczby urodzeń. Według samorządu w ciągu około dekady liczba narodzin zmniejszyła się nawet o połowę.
Choć wydłużenie godzin pracy żłobków i przedszkoli nie rozwiąże problemów demograficznych, może stać się jednym z elementów wspierających rodziny planujące dzieci oraz ułatwiających codzienne funkcjonowanie.
Plany na kolejne miesiące
Po zakończeniu pilotażu miasto nie zamierza całkowicie rezygnować z projektu.
Rozważane jest utrzymanie modelu, w którym w każdej dzielnicy funkcjonowałaby przynajmniej jedna placówka czynna do godziny 18:00 lub 18:30.
Jednocześnie jedna z placówek mogłaby nadal oferować opiekę nawet do 20:00, jednak tylko wtedy, gdy zainteresowanie rodziców będzie odpowiednio duże.
Korzyści również dla pracowników placówek
Program przyniósł także efekt, o którym początkowo mówiło się znacznie rzadziej.
Ze względu na malejącą liczbę dzieci wiele samorządów musi dostosowywać liczbę etatów w placówkach edukacyjnych. W Sosnowcu wydłużenie godzin funkcjonowania części żłobków i przedszkoli pozwoliło lepiej wykorzystać potencjał kadry oraz zwiększyć stabilność zatrudnienia nauczycieli i opiekunów.
Jak wynika z informacji przekazanych przez władze miasta, początkowe obawy dotyczące pracy zmianowej z czasem ustąpiły.
Bezpłatna opieka pozostaje dodatkowym atutem
Jednym z elementów wyróżniających Sosnowiec jest również fakt, że opieka w miejskich żłobkach jest bezpłatna, a rodzice nie ponoszą także kosztów wyżywienia dzieci.
Od nowego roku szkolnego miasto planuje utrzymać sobotnie dyżury w żłobkach, a wydłużone godziny pracy wybranej placówki będą uzależnione od rzeczywistego zapotrzebowania mieszkańców.
To pokazuje, że samorząd stawia przede wszystkim na elastyczność oraz dopasowanie usług do codziennych potrzeb rodzin, zamiast wprowadzania rozwiązań, które nie znajdują praktycznego zastosowania.
Ten nowy model podzielił Polaków
Nowe rozwiązanie ma zarówno zwolenników, jak i przeciwników.
Rodzice popierający zmiany podkreślają, że dłuższe godziny pracy przedszkoli i żłobków ułatwią pogodzenie obowiązków zawodowych z opieką nad dziećmi, zwłaszcza osobom pracującym zmianowo lub w weekendy.
Krytycy obawiają się natomiast, że niektóre dzieci będą spędzać w placówkach zbyt wiele czasu. Pojawiają się także pytania o organizację pracy nauczycieli, dodatkowe koszty dla samorządów oraz to, czy takie rozwiązanie faktycznie będzie potrzebne na większą skalę.
Dyskusja wokół projektu pokazała, że część osób błędnie zakładała, iż dzieci będą przebywać w przedszkolach przez kilkanaście godzin dziennie.
W praktyce pilotaż miał zupełnie inny cel. Dodatkowe godziny stanowiły zabezpieczenie dla rodziców kończących pracę późnym popołudniem, a nie zachęcały do maksymalnego wydłużania pobytu dziecka w placówce.
Takie rozwiązania funkcjonują od lat również w wielu krajach Europy Zachodniej, gdzie elastyczna organizacja opieki jest dostosowywana do lokalnych potrzeb mieszkańców.
Wszystko wskazuje jednak na to, że sukces tego modelu będzie zależał od rzeczywistego zainteresowania rodziców.
źródło:
- Portal Samorządowy
- Urząd Miejski w Sosnowcu
- GUS
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
