Wielu artystów od lat pracowało bez stabilnego ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalnego. Teraz ma się to zmienić. Rząd przyjął projekt ustawy, który wprowadza nowe zasady wsparcia dla osób wykonujących zawody artystyczne.
Nowe przepisy dla artystów już przyjęte przez rząd
Rada Ministrów zaakceptowała projekt ustawy dotyczącej zabezpieczenia socjalnego osób wykonujących zawód artystyczny. Celem zmian jest objęcie twórców systemem ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz poprawa ich bezpieczeństwa finansowego.
Nowe rozwiązania mają pomóc przede wszystkim osobom osiągającym nieregularne i niskie dochody z działalności artystycznej. Według danych przywoływanych przez resort kultury, duża część artystów w Polsce funkcjonuje dziś poza pełnym systemem zabezpieczenia społecznego.
Dopłaty do składek ZUS. Kto będzie mógł skorzystać?
Najważniejszym elementem ustawy są dopłaty do składek ZUS dla artystów zawodowych.
Wsparcie będzie przysługiwało osobom, które:
- posiadają status artysty zawodowego,
- mają udokumentowany dorobek twórczy,
- osiągają dochody poniżej określonego limitu.
Projekt zakłada, że średni dochód z trzech poprzednich lat podatkowych nie będzie mógł przekroczyć 125 proc. minimalnego wynagrodzenia.
Państwo ma dopłacać składki do poziomu wynikającego z płacy minimalnej. Dzięki temu artyści uzyskają dostęp do świadczeń zdrowotnych, chorobowych oraz emerytalnych.
Automatyczne wsparcie z ZUS
Nowy system ma działać automatycznie. Środki będą trafiały bezpośrednio na konta prowadzone w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Dopłaty mają obowiązywać do momentu, gdy dochody artysty pozwolą na samodzielne opłacanie pełnych składek. Prawo do wsparcia nie będzie jednak przyznawane bezterminowo — przewidziano regularną weryfikację sytuacji dochodowej.
Status artysty zawodowego będzie kontrolowany
Projekt przewiduje również nowe zasady przyznawania statusu artysty zawodowego.
Początkowo planowano stworzenie Instytutu Artysty Zawodowego, ale ostatecznie z tego pomysłu zrezygnowano. Zadania związane z przyznawaniem statusu przejmie nowe Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej.
Status ma być przyznawany czasowo i będzie wymagał potwierdzenia profesjonalnej działalności artystycznej.
Wsparcie także przy zmianie zawodu
Ustawa obejmuje nie tylko kwestie składek i ubezpieczeń. Projekt przewiduje również możliwość uruchamiania programów pomagających artystom w przekwalifikowaniu zawodowym.
Takie rozwiązania mają pomóc osobom, które kończą działalność artystyczną lub chcą zmienić branżę po latach pracy w kulturze.
Dlaczego rząd zdecydował się na takie zmiany?
Resort kultury wskazuje, że specyfika pracy artystów — sezonowość, projekty krótkoterminowe i nieregularne zarobki — powodowała, że wiele osób nie miało dostępu do stabilnego zabezpieczenia społecznego.
Według szacunków w Polsce działa około 60 tys. osób wykonujących zawody artystyczne. Znaczna część z nich osiąga dochody poniżej średniej krajowej, a część nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczenia.
Nowe przepisy mają zapewnić twórcom podstawowe prawa socjalne, takie jak:
- dostęp do lekarza,
- świadczenia chorobowe,
- możliwość korzystania z urlopu macierzyńskiego,
- budowanie przyszłej emerytury.
Ile będzie kosztował nowy system?
Koszt funkcjonowania nowych rozwiązań oszacowano na około 374,86 mln zł w 2027 roku, czyli pierwszym pełnym roku działania systemu.
Środki na dopłaty do składek mają pochodzić bezpośrednio z budżetu państwa.
Rząd: to ma być „godność pracy w kulturze”
Przedstawiciele rządu podkreślają, że ustawa nie ma tworzyć przywilejów dla wybranej grupy zawodowej. Według autorów projektu chodzi przede wszystkim o zapewnienie podstawowego bezpieczeństwa socjalnego osobom pracującym w kulturze.
Nowe przepisy mają być odpowiedzią na problem, który środowisko artystyczne zgłaszało od wielu lat.
