Wielu małżonków zakłada, że spadek po teściach automatycznie staje się wspólnym majątkiem - szczególnie jeśli żyją w ustroju wspólności majątkowej. Tymczasem polskie prawo spadkowe mówi coś zupełnie innego. W tym poradniku wyjaśniamy, czy żona dziedziczy po rodzicach męża, czy mąż ma prawo do spadku po teściach, i jak zabezpieczyć prawa majątkowe współmałżonka.
Kto dziedziczy po rodzicach – podstawowe zasady
Zgodnie z polskim Kodeksem cywilnym, po śmierci rodzica spadek dziedziczą w pierwszej kolejności:
-
dzieci zmarłego,
-
małżonek zmarłego.
To oznacza, że jeśli np. ojciec zmarłej osoby nie zostawił testamentu, a jego dzieckiem była Anna – cały spadek przypadnie Annie oraz matce, jeśli jeszcze żyje. Mąż Anny - np. Pan Michał - nie ma żadnego ustawowego prawa do dziedziczenia po teściu.
Przykład z życia:
Pani Ewa i Pan Marek są małżeństwem. Gdy umiera ojciec Pani Ewy, zostawia po sobie dom. Nie spisał testamentu. Dziedzicami zostają Pani Ewa oraz jej matka. Pan Marek nie ma prawa do tego domu, mimo że jest mężem Ewy.
Czy spadek po rodzicach wchodzi do majątku wspólnego małżonków?
To kolejna częsta pomyłka. Nawet jeśli małżonkowie mają wspólność majątkową, to:
Majątek odziedziczony w spadku należy wyłącznie do osoby, która dziedziczy.
To tzw. majątek osobisty, który nie podlega podziałowi nawet po rozwodzie czy w przypadku sprzedaży. Żona nie może sprzedać nieruchomości, którą mąż odziedziczył po swoich rodzicach - chyba że zostanie ona przekształcona w majątek wspólny, np. przez darowiznę.
Przykład:
Pan Tomasz dziedziczy mieszkanie po swojej matce. Choć ma żonę, Panią Alicję, i nie podpisywali intercyzy, to mieszkanie należy tylko do Tomasza. Alicja nie może go sprzedać, wynająć ani obciążyć hipoteką bez jego zgody.
Czy można przekazać spadek synowej lub zięciowi?
Tak, ale tylko przez testament.
Jeśli rodzice chcą, aby majątek po ich śmierci trafił również do współmałżonka ich dziecka (czyli do zięcia lub synowej), muszą wyraźnie wskazać to w testamencie.
Bez testamentu, synowa ani zięć nie mają żadnych praw do spadku po teściach.
Przykład:
Rodzice Pana Jacka bardzo cenią jego żonę – Panią Magdę. Chcą, by po ich śmierci odziedziczyła część majątku. W tym celu spisują testament, w którym zapisują Magdzie udział w nieruchomości. Dzięki temu, Magda może legalnie odziedziczyć część majątku po teściach.
A co jeśli dziecko umiera przed rodzicami?
Jeśli dziecko umiera wcześniej niż jego rodzice, sytuacja wygląda nieco inaczej. Wówczas dziedziczą zstępni zmarłego dziecka - czyli jego dzieci (wnuki spadkodawcy).
W dalszym ciągu współmałżonek zmarłego dziecka nie dziedziczy po teściach.
Przykład:
Pani Monika i Pan Adam mieli syna - Pawła. Paweł był żonaty z Kasią, ale zmarł młodo, pozostawiając dwójkę dzieci. Gdy umierają rodzice Pawła, cały spadek przypada jego dzieciom. Kasia - jako synowa - nic nie dziedziczy, mimo że wychowuje wnuki spadkodawców.
Jak potwierdzić prawo do spadku?
Bez względu na to, czy dziedziczysz na mocy ustawy, czy testamentu – musisz formalnie potwierdzić swoje prawo do spadku. Masz dwie opcje:
-
wystąpić do sądu rejonowego o stwierdzenie nabycia spadku,
-
udać się do notariusza, by sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia.
Taki dokument jest konieczny, jeśli chcesz:
-
sprzedać odziedziczoną nieruchomość,
-
przeprowadzić dział spadku z innymi spadkobiercami,
-
uregulować kwestie podatkowe i prawne.
Dziedziczenie a intercyza – czy coś zmienia?
Nie. Nawet jeśli małżonkowie podpisali intercyzę, spadek po rodzicach nadal trafia wyłącznie do osoby dziedziczącej, jako majątek osobisty.
Podsumowanie – co warto zapamiętać?
-
👨👩👧👦 Spadek po rodzicach trafia do ich dzieci i współmałżonka, a nie do synowej czy zięcia.
-
📜 Współmałżonek dziecka nie dziedziczy po teściach z ustawy, nawet jeśli żyje z nimi w bliskiej relacji.
-
🧾 Majątek odziedziczony w spadku jest majątkiem osobistym, nie wspólnym - nawet w przypadku wspólności majątkowej.
-
✍️ Jedyny sposób, by współmałżonek dziecka dziedziczył po teściach, to testament.
-
⚖️ Formalne stwierdzenie nabycia spadku jest konieczne, by móc zarządzać odziedziczonym majątkiem.
Masz wątpliwości?
Jeśli nie jesteś pewien swoich praw jako spadkobierca lub chcesz zabezpieczyć majątek w rodzinie – warto skonsultować się z prawnikiem. Pomoże on zrozumieć przepisy i wybrać najlepsze rozwiązanie – np. testament, darowiznę czy zapis windykacyjny.