Od 1 września 2026 roku szkolne talerze i sklepiki przejdą największą zmianę od dekady. Nowe przepisy podpisane w lutym przez Ministerstwo Zdrowia wprowadzają obowiązkowy roślinny obiad raz w tygodniu, ograniczają sprzedaż produktów o niskiej wartości odżywczej i porządkują ofertę automatów vendingowych. Placówki mają kilka miesięcy, by dostosować się do nowych zasad.
Rewolucja w jadłospisach w szkolnych
16 lutego 2026 r. podpisano rozporządzenie regulujące żywienie w szkołach i przedszkolach. Zastępuje ono przepisy obowiązujące od 2016 roku.
Wejdzie w życie wraz z początkiem roku szkolnego, czyli 1 września 2026 r.
Nowe regulacje obejmują dwa kluczowe obszary:
-
jadłospisy stołówek szkolnych i przedszkolnych,
-
asortyment sklepików oraz automatów z żywnością na terenie placówek.
Celem zmian jest promowanie zbilansowanej diety i ograniczenie produktów wysoko przetworzonych, zawierających duże ilości cukru, soli i tłuszczów nasyconych.
Obowiązkowy dzień bez mięsa
Najgłośniejszą zmianą jest wprowadzenie wymogu, aby co najmniej jeden obiad w tygodniu był w pełni roślinny.
Nie chodzi jednak o przypadkowe danie bez mięsa. Nowe przepisy wskazują, że podstawą takiego posiłku powinny być rośliny strączkowe – np. soczewica, ciecierzyca, fasola czy groch.
Ministerstwo odwołuje się do koncepcji tzw. diety planetarnej, rekomendowanej przez ekspertów zdrowia publicznego jako model sprzyjający zarówno zdrowiu, jak i środowisku.
Aby ułatwić wdrożenie zmian, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB przygotował bezpłatne materiały, m.in. e-book „Strączkowe są zdrowe” z gotowymi recepturami dla stołówek.
Minimum 2 zupy warzywne
Nowe przepisy obejmują także codzienną organizację żywienia.
W praktyce oznacza to m.in.:
-
minimum dwie zupy tygodniowo przygotowane na wywarze warzywnym,
-
promowanie wody jako podstawowego napoju,
-
ograniczenie ilości cukru dodawanego do napojów sporządzanych na miejscu,
-
większy nacisk na produkty pełnoziarniste,
-
preferowanie produktów sezonowych i lokalnych.
Nowością jest również możliwość zastępowania produktów mlecznych ich odpowiednikami roślinnymi, pod warunkiem odpowiedniego wzbogacenia (np. w wapń i witaminę B12).
Artykuły bezglutenowe i produkty bezlaktozowe
Rozporządzenie precyzuje, że dzieci na dietach roślinnych mają prawo do alternatywnego posiłku w dni, gdy serwowane są dania mięsne lub rybne.
Placówka będzie zobowiązana zapewnić pełnowartościową potrawę roślinną bez składników pochodzenia zwierzęcego.
W przepisach uwzględniono także potrzeby uczniów z nietolerancjami pokarmowymi. W katalogu produktów dopuszczonych do sprzedaży pojawiają się:
-
artykuły bezglutenowe,
-
produkty bezlaktozowe,
-
napoje roślinne wzbogacone w składniki mineralne.
To odpowiedź na rosnącą liczbę dzieci wymagających indywidualnego podejścia żywieniowego.
Sklepiki szkolne – koniec dowolności
Nowe regulacje wprowadzają zamkniętą listę produktów, które można sprzedawać na terenie szkoły. Oznacza to, że jeśli danego produktu nie ma w katalogu – nie może być oferowany.
Dozwolone będą m.in.:
-
pieczywo (w tym wybrane wyroby półcukiernicze),
-
kanapki, sałatki, surówki,
-
świeże oraz suszone owoce i warzywa,
-
mleko i jego odpowiedniki roślinne wzbogacone w wapń i witaminę B12,
-
produkty zbożowe i płatki śniadaniowe,
-
orzechy i nasiona bez dodatku cukru i soli,
-
koktajle mleczne i roślinne bez dodatku cukru,
-
naturalna woda mineralna, źródlana i stołowa.
Wśród nielicznych słodkich produktów dopuszczonych do sprzedaży znalazła się gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao oraz bezcukrowe gumy do żucia.
Co zniknie ze szkolnych półek?
Zmiany oznaczają wycofanie wielu popularnych przekąsek. Z oferty znikną m.in.:
-
słodzone napoje gazowane,
-
napoje energetyzujące,
-
chipsy i słone przekąski,
-
batoniki o wysokiej zawartości cukru,
-
słodkie drożdżówki z nadzieniem cukrowym.
Usunięto także kategorię „inne”, która wcześniej umożliwiała sprzedaż produktów o niejasnej wartości odżywczej.
Automaty vendingowe będą musiały dostosować asortyment do nowych przepisów – w przeciwnym razie nie będą mogły funkcjonować na terenie szkoły.
Kawa jednak zostaje – dlaczego zmieniono decyzję?
W pierwotnych założeniach planowano ograniczenie sprzedaży kawy w placówkach edukacyjnych. Ostatecznie z tego pomysłu zrezygnowano.
Jak wyjaśniło Ministerstwo Zdrowia, decyzja była efektem konsultacji społecznych oraz opinii ekspertów z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-PIB.
Co ciekawe, badanie DINO-PL (2022/2023) przeprowadzone w 127 szkołach podstawowych wykazało, że 70% placówek i tak nie oferowało kawy, mimo braku formalnego zakazu.
Jak szkoły mają przygotować się do zmian?
Resort zdrowia zapowiedział wsparcie merytoryczne dla placówek. Udostępniono m.in.:
-
e-book „Obiady szkolne – 60 zbilansowanych zestawów”,
-
„Żywienie w przedszkolu w praktyce”,
-
„Praktyczny przewodnik po dietach roślinnych”.
Na stronie Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej dostępne są także materiały wideo.
Dodatkowo uruchomiono specjalny adres kontaktowy: [email protected], gdzie można kierować pytania dotyczące interpretacji przepisów.
Zmiany obejmą także żłobki
Ministerstwo zapowiada, że w następnej kolejności regulacje obejmą żłobki i kluby dziecięce. Projekt przepisów jest obecnie w trakcie prac legislacyjnych i można go śledzić na stronie Rządowego Centrum Legislacji.
Planowane są także odrębne wytyczne dla dzieci ze szczególnymi potrzebami zdrowotnymi.
Więcej informacji - TUTAJ.
Źródło: Ministerstwo Zdrowia, komunikat z 25.02.2026 r. , Rządowe Centrum Legislacji, gov.pl
