Do Sejmu wpłynął dokument, który może wywołać poważną dyskusję o przyszłości najważniejszych świadczeń w Polsce. Propozycja zakłada całkowitą zmianę systemu podatkowo-socjalnego.
Co dokładnie zakłada propozycja?
Autor obywatelskiej petycji domaga się:
-
likwidacji podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT),
-
zniesienia programu 800 plus,
-
rezygnacji z wypłat 13. i 14. emerytury,
-
wprowadzenia mechanizmu rekompensaty dla samorządów.
Według wnioskodawcy takie rozwiązanie byłoby finansowo neutralne dla budżetu państwa.
Argument o „równaniu budżetowym”
Podstawą propozycji są dane finansowe.
W 2024 r.:
-
wpływy z podatku PIT wyniosły ok. 97,6 mld zł,
-
koszt programu 800 plus to ok. 70 mld zł,
-
koszt 13. i 14. emerytury to łącznie ok. 27 mld zł.
Łącznie daje to ok. 97 mld zł, czyli kwotę zbliżoną do wpływów z PIT.
Autor petycji wskazuje, że skoro państwo najpierw pobiera te pieniądze w formie podatku, a następnie przekazuje je w postaci świadczeń, to prostszym rozwiązaniem byłoby pozostawienie ich obywatelom.
Dlaczego według autora system jest niesprawiedliwy?
W uzasadnieniu podniesiono, że obecne programy społeczne obejmują tylko wybrane grupy – rodziny z dziećmi i emerytów. Tymczasem zniesienie PIT miałoby charakter powszechny.
Wskazano także na:
-
skomplikowany system ulg i odliczeń,
-
różnice między nominalną a efektywną stawką podatkową,
-
konieczność corocznych rozliczeń i obciążenie administracyjne.
Według autora zniesienie PIT oznaczałoby wyższe wynagrodzenia „na rękę” oraz uproszczenie całego systemu.
A co z samorządami?
Tu pojawia się największy problem.
Podatek PIT to jedno z kluczowych źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego. W 2024 r. łączne wpływy z PIT dla budżetu państwa i samorządów przekroczyły 178 mld zł.
W petycji zaproponowano mechanizmy rekompensacyjne:
-
zwiększenie udziału samorządów w podatku VAT (do 50–55 proc.),
-
przyznanie im stałego udziału w podatku CIT (np. 10–15 proc.),
-
ewentualny fundusz rekompensacyjny z budżetu centralnego.
Autor sugeruje również indeksację rekompensaty o wzrost PKB lub inflację.
Co mówią eksperci sejmowi?
Do sprawy odniosło się Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu.
W opinii wskazano, że:
-
PIT jest istotnym źródłem dochodów publicznych,
-
jego likwidacja oznaczałaby poważne konsekwencje dla finansów państwa i samorządów,
-
ewentualne rekompensaty zwiększyłyby deficyt budżetowy lub wymagałyby nowych źródeł finansowania,
-
obowiązek płacenia podatków wynika wprost z Konstytucji RP.
Zwrócono także uwagę, że zmiany tej skali należą do kompetencji Rady Ministrów, a nie pojedynczej inicjatywy.
Czy 800 plus i dodatkowe emerytury są zagrożone?
Na obecnym etapie mówimy o petycji obywatelskiej, która trafiła do Komisji ds. Petycji.
Nie oznacza to rozpoczęcia prac nad likwidacją świadczeń ani zniesieniem PIT. Program 800 plus oraz 13. i 14. emerytura pozostają w mocy.
Decyzja w sprawie dalszych losów dokumentu ma zapaść na posiedzeniu komisji.
