Wzory aktów małżeństwa w Polsce przejdą gruntowną zmianę. Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało projekt nowelizacji rozporządzenia, który zakłada zastąpienie określeń „kobieta” i „mężczyzna” neutralnymi płciowo sformułowaniami „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”. To krok w stronę dostosowania dokumentów urzędowych do obowiązujących przepisów krajowych oraz wymogów prawa Unii Europejskiej.
Neutralność płciowa w dokumentach: co się zmieni?
Obecnie wzory aktów małżeństwa – zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej – zawierają rubryki przypisujące płeć każdemu z małżonków. W sekcjach dokumentów znajdują się m.in. określenia takie jak:
-
„Mężczyzna” i „Kobieta” – w danych osób zawierających związek,
-
„Ojciec mężczyzny”, „Matka kobiety” – w danych rodziców,
-
„Nazwisko mężczyzny”, „Nazwisko kobiety” – po zawarciu małżeństwa.
Po wejściu w życie nowych przepisów, te rubryki zostaną ujednolicone i będą wolne od wskazań płci, co oznacza, że w dokumentach pojawią się wyłącznie:
-
„Pierwszy małżonek” i „Drugi małżonek” – w danych pary małżeńskiej,
-
„Ojciec pierwszego małżonka”, „Matka drugiego małżonka” – w danych rodziców,
-
„Nazwisko pierwszego małżonka” – w sekcji nazwisk po zawarciu związku.
Powód zmian? Prawo krajowe i unijne
Jak tłumaczy Ministerstwo Cyfryzacji, nowelizacja ma na celu ujednolicenie dokumentacji z ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego, która posługuje się określeniem „małżonek” bez wskazywania płci.
Dodatkowym czynnikiem są wymogi wynikające z rozporządzenia UE nr 2016/1191, które promuje uproszczenie procedur urzędowych w państwach członkowskich i wskazuje na konieczność stosowania neutralnych terminów, takich jak „Małżonek A” i „Małżonek B”, w dokumentach wielojęzycznych.
W tle – wyrok TSUE
Nowe przepisy mają również umożliwić administracyjne uznanie małżeństw zawartych za granicą przez osoby tej samej płci. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 listopada 2025 r., Polska – jako państwo członkowskie UE – musi respektować legalność małżeństw jednopłciowych zawartych w innych krajach wspólnoty.
Co istotne, wyrok ten nie narzuca Polsce obowiązku wprowadzania małżeństw jednopłciowych do prawa krajowego, lecz zobowiązuje do uznawania ich w kontekście administracyjnym, np. w procesie transkrypcji aktów małżeństwa czy uzyskiwania zaświadczeń w USC.
Kiedy wejdą w życie nowe wzory?
Według założeń projektu, czas na wdrożenie zmian wyniesie 8 miesięcy od dnia ogłoszenia rozporządzenia. To okres potrzebny na:
-
wykonanie modyfikacji w systemach informatycznych rejestru stanu cywilnego,
-
przygotowanie i przetestowanie nowych wzorów dokumentów w wersjach papierowej i elektronicznej,
-
zapewnienie zgodności z innymi procesami urzędowymi.
Szacowany koszt wdrożenia tych zmian wynosi około 2,8 mln zł, a środki zostaną przeznaczone m.in. na prace programistyczne oraz testy systemowe.
Co oznacza to dla obywateli?
Dla większości osób zawierających związek małżeński w Polsce, nowy wzór aktu nie będzie wiązał się z żadną istotną zmianą w procedurze ślubu. Nadal konieczne będzie zgłoszenie się do urzędu stanu cywilnego i przeprowadzenie formalności, jednak w dokumentach urzędowych nie będzie już odniesienia do płci żadnego z małżonków.
Dzięki temu nowe wzory dokumentów będą mogły być stosowane również w przypadku par jednopłciowych, które zawarły związek za granicą, co dotychczas było utrudnione ze względu na sztywne, binarne formy aktów.
Neutralność zamiast ideologii
Nowe rozwiązania są odpowiedzią na potrzebę spójności prawnej, a nie na presję światopoglądową. Zmiana języka w dokumentach ślubnych ma charakter techniczno-prawny i stanowi element wdrażania europejskich standardów administracyjnych. Wprowadzenie neutralnych określeń nie wpływa na definicję małżeństwa w polskim prawie – ta pozostaje bez zmian.
Wprowadzenie nowych wzorów to przykład na to, jak administracja dostosowuje się do zmieniających się realiów społecznych i prawnych, z poszanowaniem różnorodności i w duchu neutralności urzędowej.
📌 Źródło informacji: Ministerstwo Cyfryzacji, Prawo.pl
📎 Projekt rozporządzenia: w trakcie procedowania legislacyjnego