Od stycznia wchodzą w życie przepisy, które mają uprościć formalności i ułatwić życie osobom otrzymującym spadki lub darowizny. Co dokładnie się zmienia i kto najbardziej na tym skorzysta?
Moment powstania obowiązku podatkowego – ważna zmiana
Dotychczas podatnik był zobowiązany do zapłaty podatku od spadku już w momencie śmierci spadkodawcy, niezależnie od tego, czy był tego świadomy. Nowe przepisy jasno określają, że obowiązek podatkowy powstaje dopiero wtedy, gdy sąd lub notariusz potwierdzi nabycie spadku.
To duże ułatwienie – osoby dziedziczące zyskują więcej czasu na złożenie dokumentów i rozliczenie się z fiskusem.
Odzyskanie prawa do zwolnienia z podatku
Kolejna istotna zmiana to możliwość przywrócenia terminu zgłoszenia nabycia majątku od członków rodziny, co ma kluczowe znaczenie dla zachowania zwolnienia z podatku. Do tej pory nawet drobne opóźnienie (np. z powodu choroby czy niewiedzy) skutkowało obowiązkiem zapłaty podatku.
Nowelizacja umożliwia podatnikowi złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wystarczy udowodnić, że niedopilnowanie obowiązku nie wynikało z jego winy.
Większa ochrona przed decyzją skarbówki
Ustawa przewiduje także mechanizm ochronny: jeżeli urząd odmówi przywrócenia terminu, a sąd administracyjny przyzna rację podatnikowi, decyzja skarbówki może zostać uchylona, a postępowanie podatkowe – umorzone.
To dobra wiadomość dla tych, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji prawnej z powodu wcześniejszych przepisów.
Kwoty wolne od podatku – bez zmian
Nowelizacja nie zmienia stawek i progów zwolnień z podatku. Nadal obowiązują następujące limity:
-
36 120 zł – dla osób z I grupy podatkowej (np. małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo, teściowie),
-
27 090 zł – dla II grupy (np. wujostwo, zięć, synowa),
-
5 733 zł – dla III grupy (osoby niespokrewnione).
Podatek naliczany jest od łącznej wartości darowizn/spadków otrzymanych od jednej osoby w ciągu ostatnich 5 lat. Wcześniejsze nabycia są sumowane z aktualnym – jeśli przekroczą próg, należy zapłacić podatek.
Grupa zerowa – pełne zwolnienie z podatku
Najbliżsi członkowie rodziny, czyli tzw. grupa zerowa, mogą skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku bez względu na kwotę. Warunkiem jest zgłoszenie nabycia do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy:
-
w przypadku darowizny – od dnia nabycia majątku,
-
w przypadku spadku – od daty uprawomocnienia się orzeczenia sądu.
Zgłoszenia należy dokonać na formularzu SD-Z2.
Od kiedy obowiązują nowe przepisy?
Nowelizacja wchodzi w życie 7 stycznia 2026 r. Dotyczy wszystkich przypadków, w których:
-
nabycie majątku następuje od tej daty, lub
-
termin zgłoszenia jeszcze nie minął na dzień 7 stycznia.
W praktyce oznacza to, że wiele osób będzie mogło skorzystać z nowych, bardziej korzystnych zasad już teraz.
Co zyskają podatnicy?
-
Więcej czasu na rozliczenie się z urzędem skarbowym,
-
Możliwość odzyskania prawa do zwolnienia z podatku w razie spóźnienia,
-
Jednoznaczne zasady określające moment obowiązku podatkowego,
-
Ochronę sądową przed niekorzystną decyzją fiskusa,
-
Brak zmian w limitach zwolnień – zachowano dotychczasowe kwoty wolne.