Od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące zwolnień lekarskich, które znacząco zaostrzają zasady przyznawania zasiłku chorobowego. Dla wielu pracowników oznacza to jedno: nawet drobne naruszenie może skutkować utratą świadczenia za cały okres L4.
Nowe zasady L4 - co się zmieniło?
Nowelizacja przepisów doprecyzowała, kiedy osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim traci prawo do świadczenia. Kluczowa zmiana dotyczy wykonywania pracy podczas choroby.
Zgodnie z nowymi regulacjami, jeśli osoba na L4 podejmie jakąkolwiek pracę zarobkową, może stracić zasiłek chorobowy w całości - nie tylko za jeden dzień, ale za cały okres zwolnienia.
Co istotne, przepisy nie pozostawiają dużego pola do interpretacji.
Czym jest „praca zarobkowa” według nowych przepisów?
Ustawodawca jasno określił, że praca zarobkowa to każda aktywność przynosząca dochód – niezależnie od jej formy.
Oznacza to, że pod uwagę brane są m.in.:
- umowy o pracę
- umowy zlecenia i o dzieło
- działalność gospodarcza
- prace dorywcze i dodatkowe zlecenia
Nie ma znaczenia, czy praca była wykonywana formalnie, czy nie – liczy się sam fakt osiągania korzyści majątkowej.
Nie tylko praca. Uważaj na inne aktywności
Nowe przepisy obejmują także tzw. aktywności niezgodne z celem zwolnienia lekarskiego. Chodzi o wszystkie działania, które mogą:
- opóźnić powrót do zdrowia
- pogorszyć stan zdrowia
- wydłużyć okres rekonwalescencji
W praktyce oznacza to, że nawet czynności niezwiązane z pracą mogą zostać zakwestionowane, jeśli stoją w sprzeczności z zaleceniami lekarskimi.
Co nadal jest dozwolone na L4?
Ustawodawca przewidział jednak pewne wyjątki. Osoby przebywające na zwolnieniu lekarskim mogą wykonywać:
- podstawowe czynności życia codziennego (np. zakupy, przygotowanie posiłków)
- działania incydentalne wynikające z ważnych okoliczności
Każdy przypadek ma być oceniany indywidualnie, z uwzględnieniem sytuacji zdrowotnej i życiowej pacjenta.
Ważne: polecenie pracodawcy nie usprawiedliwia wykonywania pracy podczas L4.
ZUS zyskuje większą kontrolę
Nowelizacja wprowadza także bardziej szczegółowe zasady kontroli zwolnień lekarskich. Zakład Ubezpieczeń Społecznych otrzymał narzędzia, które mają ułatwić wykrywanie nadużyć.
Kontrole mogą obejmować m.in.:
- weryfikację tożsamości osoby na zwolnieniu
- sprawdzenie miejsca jej pobytu
- analizę sposobu wykorzystywania zwolnienia
Dodatkowo uregulowano formalności związane z kontrolą, takie jak sporządzanie protokołów czy możliwość składania zastrzeżeń.
Dlaczego przepisy zostały zaostrzone?
Celem zmian jest ograniczenie nadużyć i uporządkowanie zasad korzystania ze zwolnień lekarskich. W praktyce chodzi o sytuacje, w których osoby na L4 podejmowały pracę lub wykorzystywały zwolnienie niezgodnie z jego przeznaczeniem.
Nowe przepisy mają zwiększyć przejrzystość i jednoznaczność interpretacji, zarówno dla pracowników, jak i instytucji kontrolnych.
Co to oznacza dla pracowników?
Najważniejszy wniosek jest prosty: L4 to czas na leczenie, a nie na dorabianie.
Każda aktywność, która może zostać uznana za pracę zarobkową lub działanie sprzeczne z celem zwolnienia, niesie ryzyko utraty świadczenia.
W praktyce oznacza to konieczność większej ostrożności i świadomości obowiązujących przepisów.
Najważniejsze zmiany w skrócie
- utrata zasiłku za cały okres L4 w przypadku naruszeń
- jasna definicja pracy zarobkowej
- rozszerzenie pojęcia niewłaściwego wykorzystania zwolnienia
- większe uprawnienia kontrolne ZUS
- doprecyzowane procedury kontroli
