Cztery ustawy, cztery decyzje i wyraźny sygnał polityczny. Prezydent Karol Nawrocki zawetował dwa projekty ustaw, dwie inne podpisał, a przy jednej z nich zapowiedział dodatkową kontrolę konstytucyjną. Co więcej, w sprawie zmian w sądach padła zapowiedź możliwego referendum. Sprawdzamy, co dokładnie się wydarzyło i jakie mogą być konsekwencje.
Weto do ustawy o KRS
Jedną z zawetowanych ustaw jest nowelizacja przepisów dotyczących Krajowej Rady Sądownictwa.
Prezydent uznał, że proponowane regulacje ingerują w konstytucyjne zasady funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. W jego ocenie zmiany mogą prowadzić do podziałów w środowisku sędziowskim oraz podważania statusu części orzeczeń.
Karol Nawrocki podkreślił, że w polskim porządku prawnym status sędziego wynika z konstytucji i ustaw, a powoływanie sędziów jest prerogatywą prezydenta. W jego opinii nowe przepisy mogłyby stać się narzędziem do usuwania sędziów, co mogłoby wywołać destabilizację systemu.
Jest zapowiedź referendum
Wraz z wetem do ustawy o KRS prezydent przedstawił własny projekt dotyczący przywrócenia prawa do sądu oraz usprawnienia postępowań.
Jednocześnie zapowiedział, że jeśli jego propozycje dialogu nie zostaną uwzględnione, możliwe jest skierowanie do obywateli wniosku o referendum w sprawie zmian w funkcjonowaniu sądów.
Oznacza to, że spór o kształt reformy wymiaru sprawiedliwości może wyjść poza parlament i zostać poddany pod ogólnokrajowe głosowanie.
Weto do ustawy „Aktywny rolnik”
Drugą zawetowaną ustawą jest projekt określany jako „Aktywny rolnik”.
Prezydent wskazał, że proponowane przepisy mogą w praktyce premiować większe podmioty rolne, a od mniejszych gospodarstw wymagać dodatkowych formalności związanych z potwierdzaniem aktywności zawodowej.
W jego ocenie takie rozwiązania mogłyby doprowadzić do osłabienia pozycji rodzinnych gospodarstw rolnych. Argumentował również, że konstytucja wskazuje gospodarstwo rodzinne jako podstawę ustroju rolnego państwa.
Ustawa o cyberbezpieczeństwie podpisana, ale z kontrolą TK
Prezydent podpisał nowelizację ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, która wprowadza m.in.:
-
procedurę dotyczącą dostawców wysokiego ryzyka,
-
nowe obowiązki dla podmiotów kluczowych i ważnych dla państwa,
-
rozwiązania mające wzmocnić mechanizmy ochrony przed cyberatakami.
Jednocześnie ustawa została skierowana do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej, co oznacza, że jej zgodność z konstytucją zostanie zbadana już po podpisaniu.
Prezydent zaznaczył, że bezpieczeństwo cyfrowe jest dziś elementem bezpieczeństwa państwa, ale jednocześnie wskazał na potrzebę zbadania części przepisów pod kątem proporcjonalności wobec przedsiębiorców.
Zmiany w pomocy dla obywateli Ukrainy – nowe zasady od 5 marca
Podpis prezydenta znalazł się również pod ustawą wygaszającą rozwiązania wynikające ze specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Specustawa z 2022 r. stworzyła odrębny system regulujący kwestie pobytu, pracy, świadczeń i edukacji dla uchodźców wojennych. Nowe przepisy przewidują przeniesienie kluczowych mechanizmów do ustawy o ochronie cudzoziemców, co ma ujednolicić system.
Nowe regulacje mają wejść w życie 5 marca.
Prezydent wskazał, że wsparcie powinno być powiązane z określonymi obowiązkami, takimi jak aktywność zawodowa czy realizowanie obowiązku szkolnego przez dzieci.
Kolejne weta w tej kadencji
To nie pierwsze decyzje tego typu. W ostatnim czasie prezydent zawetował m.in. ustawę o rynku kryptowalut oraz nowelizację dotyczącą nadania mowie śląskiej statusu języka regionalnego.
Czwartkowe decyzje pokazują, że relacje między Pałacem Prezydenckim a większością parlamentarną pozostają napięte – szczególnie w obszarze wymiaru sprawiedliwości i reform ustrojowych.
Co dalej?
W przypadku zawetowanych ustaw decyzja wraca do Sejmu. Parlament może próbować odrzucić weto większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Jeśli jednak dojdzie do referendum w sprawie sądów, spór o reformę wymiaru sprawiedliwości może przenieść się bezpośrednio na poziom ogólnokrajowej debaty.
